Bugün Chiang Mai'ye taksiyle gittim. Bu sabah Lampang'ın kuzeyindeki bir fil "barınağını" (spoiler uyarısı: aslında bir hayvanat bahçesiydi) ziyaret ettikten sonra, hem lojistik hem de mali açıdan yolculuğuma özel araçla devam etmek mantıklı geldi.

Her şey harika hissettiriyordu, ta ki korku baş gösterene kadar: Chiang Mai, bir türlü anlayamadığım bir şehir. Ve içimden bir ses, muhtemelen kuru mevsim olması gereken dönemde gökyüzünü kaplayan bulutlar, bu sefer de farklı olmayacağını söylüyordu.

Daha önce kaldığım ve bu sefer neredeyse mecburiyetten seçtiğim iLanna House'un sahibine mesaj henüz kimse iletilmemiş.

Öğleden sonra Doi Suthep'e gitmek istediğimde, "Köşeyi dönüp bir sonraki otele gidebilir ve oradan bir songthaew'e binebilirsiniz," diye özür dileyerek ve sormadan açıkladı. "Kızımın taksi ücretinin çok yüksek olduğunu söylemesinden dolayı üzgünüm. Sadece klima ihtiyacınız varsa ödemeniz gerekiyor – temiz havanın tadını çıkarıyor gibi görünüyorsunuz."

Haklıydı: Eğer mümkün olsaydı, Lampang'daki efsanevi kırmızı pikaplardan birini satın alırdım.

Bu bilgiyle—ya da daha doğrusu bu anıyla, çünkü Chiang Mai'ye ilk gelişim değildi—sonraki 30 dakikayı otelin nefes kesen merdivenlerini fotoğraflayarak (ve kendimi de içinde fotoğraflayarak) geçirdim. Basamaklar ve korkuluk tik ağacından yapılmıştı; Tayland vitray pencereleri arkadan aydınlatıldığında dört farklı renk tonu oluşturuyordu.

Bu yer, Chiang Mai'yi bir kez daha tam olarak anlayamayacağım yönündeki içsel endişemden beni şüphesiz korudu.

Tam işimi bitirirken, işletme sahibi söze girdi: "Lambayı açayım mı?"

“Hayır,” dedim kararlı bir şekilde. “Doğal ışık mükemmel.”

Bu sefer Chiang Mai hakkındaki izlenimimi karmaşıklaştıran şey, şehrin tamamen boş olmasıydı - muhtemelen Covid ile ilgili nedenlerden dolayı. Yine de, sokakta gördüğüm ilk iki kişi yabancıydı. Daha doğrusu, günlerce veya haftalarca yürüyüş yapmış gibi görünen (ama kokmayan) iki İsrailliydiler; fermuarla çıkarılıp kargo şortu haline getirilebilen o korkunç kargo pantolonlarını giymişlerdi.

Onların yanından geçerken, Wat Methang otoparkına göz attım; orada bir grup yerli adamın ayaklarının dibinde üç başıboş köpek yatıyordu. Sohbet ediyor ve sigara içiyorlardı, her biri ayaklarını oturduğu yerin karşısındaki plastik sandalyeye uzatmıştı. Bu görüntü -belki de sigaralar olmasaydı- yabancıları Chiang Mai'ye çeken şey olsa da, önceki görüntü genellikle karşılaştığımız manzaraya çok daha uygun.

Otelden ayrıldığımda yakındaki tüm restoranlar kapanmıştı, bu yüzden turistlere özel bir yerde yemek yemekten başka seçeneğim yoktu. Khao Soi çok lezzetliydi, aynı şekilde Çinli Singapurlu da öyle; güçlü uylukları ve kalçaları, acı köri suyunu bitirdikten sonra emdiğim tavuk kemiklerini kırabilecek kadar güçlüydü.

Karnım biraz tok bir şekilde, otel sahibinin söylediği gibi, beni bekleyen bir dizi songthaew'in bulunduğu eski şehir surlarının batı tarafına doğru yürüdüm. Tereddüt ettim, sadece şoföre acıdığım için pazarlık yapmaya çalışmadığım için değil: yüz ifadesi bana uzun zamandır tam ücret almadığını söylüyordu. %33'lük bir ek ücret dışında 200 baht ne fark ederdi ki?

Hayır, oraya giderken bulutların hala dağılmadığını fark ettim. Yıllardır beklediğim Doi Suthep fotoğrafını çekebilme ihtimalim düşük görünüyordu: ünlü tapınak pagodasının parıldayan altın rengi, berrak, kobalt mavisi gökyüzüne karşı. Üçüncü deneme şans getirir derler ya, bu durumda öyle olmayacaktı.

Yine de yola koyuldum ve kamyonet batıya, dağlara doğru ilerlerken, Google hava tahminine bakma hatasını yaptım: görünüşe göre bugün sadece bulutlu değil, yarın da yağmurlu olacaktı. "Kurak mevsim" dedikleri de böylece boşa çıkmış oldu! Monlapit'ten gelen ve tüm kuzeyi kaplayan kalın kar örtüsünden bahsetmiyorum bile; 48 saat önce Lampang'a indiğimde zaten görmüştüm.

İyi haber şu ki, konuya kendimi kaptırmış olmam zamanın nasıl geçtiğini anlamamı sağladı. Yukarı baktığımda, hareketli (müşteri değil, estetik anlamda) sokak satıcıları tapınağa neredeyse vardığımızı açıkça gösteriyordu. Biraz isteksizce yataktan kalktım ve her iki tarafında mücevherlerle süslü Phayanak heykelleri bulunan ünlü Naga Merdiveni'ni tırmandım.

O lanet olası yılan yine! Onu hem Phuket'te hem de Koh Pha Ngan'da gördüğümü hatırlıyorum.

Yolculuk boyunca olduğu gibi, zirveye çıkan yüzlerce basamağın çoğunda başımı öne eğdim; yol boyunca hiç ara vermedim, bu da yanımda nefes nefese kalan yaşlı kadınları eğlendirdi.

Zirveye ulaştığımda neredeyse başımın dönmesine neden olan iki faktör şunlardı: gökyüzü masmavi ve neredeyse bulutsuzdu; 14. yüzyıldan kalma stupa ve onu çevreleyen, zengin bir şekilde dekore edilmiş, yaldızlı paravanlar son derece parlak güneş ışığında ışıldıyordu.

Meteorolojik olarak nasıl gerçekleştiğinden emin değildim ama minnettardım: Bu sayede, Chiang Mai'yi pek sevmediğim ve muhtemelen asla sevmeyeceğim yönündeki rahatsız edici düşüncemi bir kenara bırakabildim; yine de bu düşünceden tamamen kurtulup kurtulamayacağımı hâlâ merak ediyorum.

Özellikle orijinal blogumu veya Meksika Şehri, Tayvan ve Hokkaido'nun lavanta tarlaları arasında yaşadığım beklenmedik hayal kırıklıklarıyla ilgili hikayelerimi hiç okumadıysanız, bunun nasıl duyulabileceğinin farkındayım. Benim tepkim çok basit: İstediğimi elde edene kadar zihniyetimi değiştirmiyorum, tersi değil.

Bu, Sheryl Crow'un bir zamanlar yaptığı önerinin tam tersi (ki kendisi, kariyeri yükselişe geçmeden birkaç yıl önce benim ilkokulumda müzik öğretmenliği yapmıştı). Güneşin tadını çıkaracağım ve ancak o zaman sahip olduklarımın değerini anlayacağım.

Günün geri kalanı oldukça karışık geçti. Şoför dağdan inip Rajapruek Kraliyet Parkı'ndan Wat Doi Kham'a doğru yürürken, bulutlar tekrar toplanmıştı. Ayakta duran Buda heykeli, internette reklamı yapılan drone görüntülerindeki kadar etkileyici görünmüyordu. Şehre geri dönüp ışıklandırılmış Wat Phra Singh'i görmek istediğimde bile, kalın bulut örtüsü gün batımını -ya da ona benzeyen herhangi bir şeyi- görme umudumu çoktan yok etmişti.

Yine de, iLanna House'a doğru yürürken ve günün ikinci khao soi'sini (bu seferki daha iyiydi, kemiksiz olsa da) yemek için kısa bir mola verdiğimde, içimde umutlu bir merak belirdi. Konukevinin girişinin hemen önünde bana yaklaşan tuhaf pozisyonlardaki fahişeler, uykuya dalmadan hemen önce hafif bir tatsız tat bıraktı, ama iyi ruh halimi tamamen bozamadılar: Chiang Mai, buraya ilk seyahatimden neredeyse on yıl sonra, en azından biraz da olsa anlam kazanmaya başlamıştı.

Ertesi sabahı nazar değdirmek istemediğim için, hava tahminine bakmadan sabah 7 civarında dışarı çıktım. Şaşırtıcı bir şekilde, ama tam olarak da hoşuma gitmedi, gökyüzünde yer yer mavi kısımlar belirdi.

Fakat Wat Phra Singh'e yaklaştıkça -yani, uyuduğum yerden sadece beş dakika uzaklıktaki bir yere olabildiğince yaklaştıkça- içimi bir sevinç kapladı. Bulutlar doğu ufkunda aralanıyor gibiydi; yükselen güneş aralıklardan parlak bir şekilde parlıyordu. Altın rengiyle parıldayan tapınağa vardığımda, ışık yüzümü ancak cennet gibi tarif edebileceğim bir şekilde ısıttı.

"Affedersiniz," dedi yolu tripodum tarafından engellenen keşiş İngilizce olarak ve gülümsedi. Beni tanımlamak için farklı bir sıfat kullanacağını hayal ettim.

Ona Tayca "Khoo thoot" dedim ve saygılı bir şekilde wai selamı gönderdim.

Bölgedeki tüm hoparlörlerden günlük kraliyet marşı yankılanırken o da hiç etkilenmemiş gibiydi; tıpkı benim gibi, ilgisiz ama saygısız olmayan bir tavırla işine devam etti. Ben ise, stupanın gökyüzüne karşı oluşturduğu kontrastın, bir önceki öğleden sonra Doi Suthep'te gördüklerime ne kadar benzediğine hayran kalmıştım.

Ve tahmin edilebileceği gibi, düşünce sürecim yine şuydu: Chiang Mai'yi seviyorum, ama sadece Chiang Mai önce bana sevgi gösterirse.

Kalp atışlarım hızlanmış olsa da, havada hissedilir bir soğukluk vardı. Chiang Mai'de ilk defa böyle bir şey yaşıyordum. Daha önce Tayland'da sadece bir kez dışarıda üşümüştüm ve o da krallığın en yüksek dağı olan Doi Inthanon'da olmuştu.

Batıya doğru yürürken, bulutlar beni takip ediyor gibiydi, soğuğu ve gerginliğimi daha da artırıyordu. Ama Tha Phae Kapısı'na vardığımda, Wat Phra Singh'in arazisinde bana eşlik eden aynı iyi şansı yaşadım: Kapının ünlü güvercinleri yerden havalandığı anda güneş ışınları bulutların arasından kendini gösterdi.

Şehrin kapısında dururken, 2012'deki ilk seyahatime kadar -dünyanın sonunun geldiği yıl- buraya hiç gelmediğimi, hatta Chiang Mai'nin bu bölgesine, eski şehrin doğu ucundaki Mae Ping Nehri'nin hemen önüne bile hiç gitmediğimi fark ettim. Dünya sona ermedi; aksine, o zamanlar Chiang Mai'yi keşfettiğim macera duygum sona erdi.

"Kuş yemi mi?" diye sordu yaşlı satıcı kadın çaresiz bir bakışla. Görünüşe göre o sabah sadece üç Taylandlı Müslüman kadın bir şeyler satın almıştı; salgından önce bu talebi karşılayamazdı.

Başımı salladım ama yine de ona yeşil bir 20 bahtlık banknot verdim. "Keşke acıma duygusu hissetmeden acıma duygusuyla bir şeyler satın almanın bir yolu olsaydı," diye düşündüm, iç çektim ve Chiang Mai'nin eski şehrinin coğrafi merkezindeki devasa, yıkık bir monolit olan Wat Chedi Luang'a doğru, dar sokaklardan ve ara yollardan batıya doğru yürüdüm.

Yapının tüm ihtişamını hayal etmekte her zaman zorlanıyorum. Bugün bile devasa boyutlarda; böylesine büyük bir şeyin altı yedi yüz yıl önce inşa edilmiş ve en azından kısmen günümüze kadar ulaşmış olması fikri aklımı almıyor.

Bu sefer Chedi'yi doğru ışık altında ziyaret ettim, en azından. 2017'deki son ziyaretimde, onu ışığa karşı fotoğraflama hatasını yapmıştım. Bu, Chiang Mai'nin -ve belki de tüm Tayland'ın- en sevdiğim fotoğraflarından birine yol açmış olsa da, işleri tesadüfen değil, bilinçli olarak doğru yapmak yine de özel bir şey.

Güneşe doğru yürüyüşüme devam ettim, hedefim Wat Suan Dok'tu (Chiang Mai'deki ziyaret listemdeki son büyük tapınaklardan biri). Tam olarak bir yürüyüş değildi; bu doğru kelime değil. Gerçi dans da etmiyordum ya da gösteriş yapmıyordum.

Daha da önemlisi, mükemmel ışık her köşeyi bucağı aydınlatırken, ilk defa - nihayet hissettim - Chiang Mai'nin Tayland'ın en güzel (ya da en azından Instagram'da en çok fotoğrafı çekilen) şehri olduğuna dair şehir efsanesinde bir nebze de olsa gerçeklik payı olabileceğini anladım.

Wat Phra Singh'e neredeyse geri dönmüşken, kavşakta yerde oturan genç bir adam fark ettim. İlk başta dilenci sandım; ancak durup onunla konuşmaya başlayınca bir sanatçı olduğunu, hem de oldukça yetenekli bir sanatçı olduğunu anladım.

"Bunun fiyatı ne kadar?" diye sordum ona İngilizce olarak, üzerinde Doi Inthanon pagodalarının mürekkeple çizilmiş bir resminin bulunduğu bir kartpostal uzatarak.

Gülümsedi, cevabından bağımsız olarak kabul edeceğimi umuyordu belli ki. "100 baht," diye gururla duyurdu. Bu, Chiang Mai'de böyle bir hediyelik eşya için normal fiyattan önemli ölçüde daha fazlaydı, ancak bu kadar özenle hazırlanmış bir parça için ödenmesi gereken miktardan çok daha azdı.

İsteğini memnuniyetle yerine getirdim. Sanatına olan güveni ve adil bir fiyat talebi – ki bu fiyat, yerel piyasanın ürünleri için talep ettiği fiyattan ziyade gerçek değerine daha yakındı – takdiri hak ediyordu.

Kısaca ne kadar süredir bu işi yaptığını (sadece birkaç ay) ve hâlâ okula gidip gitmediğini (evet, gidiyordu) konuştuk; ancak sabah 9'dan kısa bir süre sonra katılım düşük olsa da, onu satış yapmaktan alıkoymak istemedim, üstelik bu durum Chiang Mai'de şu anda bulunan yabancıların sayısının azlığını da hesaba katarsak geçerliydi.

“İyi şanslar, Khun Choop Chao,” diye gülümsedim ve ona veda ederken, resmini dikkatlice çantama yerleştirdim. “Tüm arkadaşlarıma seni nerede bulabileceklerini söyleyeceğim.”

Chiang Mai'ye ilk ziyaretimde hiç Tayca bilmiyordum, bu da öğrendiğim tüm tapınakların isimlerine belli bir gizem, neredeyse uhrevi bir nitelik kattı. Tayca bilgim eskisine göre oldukça kötü, ama artık genellikle yer adlarının anlamını çıkarabiliyorum. Chiang Mai'nin batı şehir kapısından yaklaşık 20 dakikalık yürüme mesafesindeki Wat Suan Dok, "Çiçek Bahçesi" Tapınağı'dır.

Yani, aslında doğru. 14. yüzyılın sonlarında tapınağı inşa ettiren Lanna kralı Kue Na'nın, tapınağın şu anda bulunduğu yerde bir çiçek bahçesi vardı. O zamanlar, kendi surlarla çevrili yerleşim yerinin içinde bulunuyordu. Bugün, tapınağın altın ana stupasının tepesine yakın mücevherli çiçeklerden başka hiçbir şey kalmamış; bunlar, kuzeye doğru uzanan düzinelerce beyaz mezar taşının üzerinde yükseliyor.

Şehir merkezinde geçirdiğim harika sabahın ve odamda kısa bir dinlenme molasının ardından, tapınağı ziyaret etmek için buraya geldim (bu, Chiang Mai'ye son ziyaretimden beri mutlaka görmek istediğim şeylerin başında geliyordu), ama aynı zamanda şunu da düşündüm: Gün o kadar iyi ve beklentilerimin çok ötesinde başlamıştı ki, günün geri kalanında ne yapacağımı bilemedim.

Bu aslında bir yalandı.

Temelde iki seçeneğim vardı. Daha kolay olanı, şehrin çok doğusundaki Mae Ping Nehri'ne gitmekti. Gün batımının güzelliğinin ve ardından gelen aydınlanmanın oradaki ürkütücü sessizliği nasıl telafi edeceğini hayal ediyordum. Daha zor olanı ise Doi Suthep'e bir songthaew'e binmek ve ardından - uzaktan geçerek - tapınağın yanından geçip, en güzel Tayland kiraz çiçeklerinin yetiştiği söylenen bir dağ köyüne ulaşmaktı.

Wat Suan Dok'tan şehir surlarının içine dönerken, kolay yolu seçmeye kararlıydım. Bu, özellikle mantıklı bir seçim gibi görünüyordu, çünkü öğle yemeğimden sonra (birkaç kişi için hazırlanmış olduğu açıkça belli olan bir Kuzey Tayland yemeği) oldukça halsiz hissediyordum, hele ki yemeğin ardından içtiğim mükemmel karışımlı Tay viskisi kokteylini hesaba katmazsak bile.

Kahve bile bana pek bir enerji vermedi. "Americano lütfen," dedim tezgahta servis yapan orta yaşlı kadına—dükkanın iki masasından birinde tesbihle dua eden yaşlı Budist adamı ilk başta kafein kaynağım sanmıştım. "Chuay mai sai naamtaan."

Farkına bile varmadan elimde mükemmel hazırlanmış, buz gibi bir Americano vardı ve lezzetli, basit bir göreve bakıyordum: Saat 3 mü yoksa 4 mü nehre gitmeliyim? Ta ki karşıdaki Wat Phra Singh kompleksinin içinden Lady Gaga'nın "Bad Romance" şarkısını haykıran genç bir adamın sesi gelene kadar, birdenbire aklıma bir fikir gelmedi.

"Nakrian," diye güldü barista, öğrencilerin işin içinde olduğunu söyleyerek bu saçmalığı anlamsız buldu.

Bunu son derece ilham verici buldum – özgüven ve kendiliğindenlik, Lady Gaga'dan bahsetmiyorum, onu dayanılmaz buluyorum. Bunun üzerine, bir sonraki songthaew tezgahına doğru yöneldim. Tabii ki, odama kısa bir uğrayıp, bu özel gün için aldığım tişörtü giydikten sonra.

Dürüst olmak gerekirse, yolculuk oldukça kaotikti. Şoför yolculuk için sadece 500 baht aldı; meğer beni yanlış anlamış. Sonunda vardık (her ne kadar çamurlu ve çok engebeli bir dağ yolundan geçsek de); kiraz çiçekleri tamamen solmuştu, pembe yaprakları (Japon Somei Yoshino değil, Himalaya sakurasıydı) sanki bir bomba her şeyi dağıtmış gibi yere saçılmıştı.

Bu durum yerel halkı rahatsız etmemiş gibiydi. Genç bir kadın ve son derece yakışıklı erkek arkadaşı mükemmel İngilizceyle bana, "Buna şahit olabildiğiniz için çok şanslısınız," dediler. "İkisi de çok yakışıklı değil mi?"

Dilimi ısırdım—onun keyfini kaçırmak istemedim; sonuçta ben 2021'de kiraz çiçeği mevsiminde Japonya'ya gitmiştim, ama o neredeyse kesinlikle gitmemişti. Bunun yerine gülümsedim ve onayladım. Vakur sessizliğimde bir şey fark ettim: Bir tür "Suan Dok"un (geleneksel Tay festivali) tam ortasındaydım ve buradaki birçok çiçek çoktan solmuş olsa da, bu deneyimde yüce bir şey vardı. (Çoğu Taylı, resmi olarak Şubat ortasına kadar süren mevsimin aslında bir ay önce sona erdiğini anlamış gibiydi.)

Yerel bir Karen (gerçekte onlara böyle deniyor) benim ve yaklaşık yarım düzine Taylandlının arazide koşuşturmasını izlerken pek de eğlenmiş görünmüyordu. Arazi onun topluluğunun üyelerine aitti, ancak halka açıktı (görünüşe göre ücretsiz). Sanırım hepimiz kendi yöntemimizle biraz rahatsızlık veriyorduk.

Kue Na'nın, en kalıcı tapınağı olacak olan Wat Suan Dok'taki ilk eğlence düşkünlerini bu şekilde gözlemlemiş olması mümkün mü? Belki de o zamanlar bu yer hala bir tapınaktı (ya da en azından bir suan görünümündeydi).

Beni Chiang Mai havaalanına götüren taksi, Lampang'dan buraya getiren taksiden biraz daha rahattı. Kısa mesafe nedeniyle Grab üzerinden çağırdığım bu taksinin kırmızı deri koltukları ve çok daha genç ve konuşkan bir şoförü vardı.

"Bangkok'a mı gidiyorsun?" diye sordu bilmiş bir ifadeyle. "İş için mi?"

Ona Tayca olarak seyahatin dinlenme amaçlı olduğunu söyledim. Şimdi mesleki çalışmalarımın inceliklerini açıklamak için kelime bulamıyorum.

Sokaklar, 24 saat önce yağması gereken yağmurla sırılsıklam olmuştu; bu yağmur yolculuğumun yarısını mahvetmeliydi, ama sonuçta sadece son akşamı biraz bozdu. Şoförümle yağmur ve bu kış aylarında kavurucu sıcağa maruz kalan şehre getirdiği hoş rahatlama hakkında sohbet ettik.

"Yağmuru çok seviyorum," dedi bana Tayca. "Çok güzel, çok hoş."

Gerçek duygularımı ondan bir kez daha gizledim, ama bu sadece her şeyi anlatacak kelimelerim olmadığı için değildi. Başka şartlar altında onun sevinci benimkini bozacak olsa da, onun sabahını yaşamasını istedim.

Chiang Mai'yi ziyaretle ilgili daha sık sorulan sorular

Chiang Mai ziyaret etmeye değer mi?

Chiang Mai kesinlikle ziyaret etmeye değer, ancak hayatınızı değiştireceğini beklemeyin. Eski şehrin tapınakları, Doi Suthep ve çevredeki birçok şelale büyüleyici olsa da, şehir Tayland'ın geri kalanına kıyasla genellikle çok kalabalık ve pahalıdır.

İnsanlar Chiang Mai'yi neden bu kadar seviyor?

Bence insanlar Chiang Mai'yi bugünden çok geçmişi için seviyor. Yirmi otuz yıl önce Chiang Mai, tapınakları ve ormanlarıyla keşfedilmemiş bir cennet, "gerçek" Tayland'a açılan bir kapı gibi görünüyordu. Bugün ise birçok insan yeni bir Chiang Mai'ye acilen ihtiyaç duyulduğu mesajını anladı.

Chiang Mai'den neden uzak durmalısınız?

Eğer Kuzey Tayland deneyiminizin belirleyicisi olmasını bekliyorsanız veya dedikodulara kolayca kapılan ve görmeden oraya taşınmak isteyen bir dijital göçebeyseniz, Chiang Mai'den uzak durmanızı tavsiye ederim. Ancak, Chiang Mai'yi Chiang Rai ve Lampang gibi diğer Kuzey Tayland şehirleriyle birlikte ziyaret ederseniz, başarılı bir konaklama şansınızın önemli ölçüde daha yüksek olduğuna inanıyorum.