Dzisiaj pojechałem taksówką do Chiang Mai. Po wizycie w rezerwacie słoni (uwaga, spoiler: to było zoo) na północ od Lampang dziś rano, zarówno logistycznie, jak i finansowo, sensowne było kontynuowanie podróży prywatnym samochodem.

Było wspaniale, dopóki nie ogarnął mnie strach: Chiang Mai to miasto, którego nigdy do końca nie rozumiałem. I coś, prawdopodobnie chmury, które zasłaniały niebo w porze suchej, podpowiadało mi, że tym razem nie będzie inaczej.

Nikt nie przekazał wiadomości właścicielowi iLanna House, w którym wcześniej się zatrzymałem, a który tym razem wybrałem niemal z konieczności.

„Możesz iść za róg do następnego hotelu i stamtąd wziąć songthaew” – wyjaśnił przepraszająco i bez pytania, kiedy chciałem pojechać do Doi Suthep później tego popołudnia. „Przykro mi, że moja córka powiedziała ci, że tak drogo zapłaciłeś za taksówkę. Musisz zapłacić tylko wtedy, gdy potrzebujesz klimatyzacji – wygląda na to, że cieszysz się świeżym powietrzem”.

Miał rację: gdyby to było możliwe, kupiłbym jeden z legendarnych czerwonych pickupów z Lampang.

Z tą wiedzą – a raczej z tym wspomnieniem, bo nie był to mój pierwszy raz w Chiang Mai – spędziłem kolejne 30 minut, fotografując zapierające dech w piersiach schody hotelu (i siebie w nich fotografując). Stopnie i poręcze były wykonane z drewna tekowego; tajskie witraże, podświetlone od tyłu, tworzyły cztery charakterystyczne odcienie.

To miejsce bez wątpienia dało mi ochronę przed moim ukrytym niepokojem, że znów nie uda mi się w pełni zrozumieć Chiang Mai.

Właśnie kończyłem, gdy właściciel się odezwał: „Czy mam włączyć lampę?”

„Nie” – powiedziałem stanowczo. „Naturalne światło jest idealne”.

Tym razem moje wrażenia z Chiang Mai komplikuje fakt, że miasto jest całkowicie puste – prawdopodobnie z powodu pandemii COVID-19. Niemniej jednak, pierwsze dwie osoby, które zobaczyłem na ulicy, to byli farangowie. A dokładniej, dwaj Izraelczycy, którzy wyglądali (ale nie śmierdzieli) jakby byli na wędrówce od dni lub tygodni; mieli na sobie te okropne spodnie bojówki, które można odpiąć i zrobić z nich szorty bojówki.

Mijając ich, zerknąłem na parking Wat Methang, gdzie trzy bezpańskie psy leżały u stóp grupy miejscowych mężczyzn. Rozmawiali i palili, każdy z nogami opartymi o plastikowe krzesło naprzeciwko. Chociaż ten obraz – być może bez papierosów – przyciąga obcokrajowców do Chiang Mai, ten pierwszy jest znacznie bardziej zgodny z tym, co zazwyczaj spotykamy.

Kiedy wychodziłem z hotelu, wszystkie pobliskie restauracje były już zamknięte, więc nie miałem wyboru i musiałem zjeść w miejscu przeznaczonym specjalnie dla turystów. Khao Soi było pyszne, podobnie jak Chińczyk z Singapuru, którego jędrne uda i pośladki mogłyby połamać kości kurczaka, które ssałem po skończeniu pikantnego bulionu curry.

Z lekko pełnym żołądkiem wróciłem na zachodnią stronę starych murów miejskich, gdzie, jak powiedział mi właściciel hotelu, czekała na mnie kolejka songthaewów. Zawahałem się, i to nie tylko dlatego, że z litości dla kierowcy nie próbowałem się targować: jego wyraz twarzy mówił mi, że od dawna nie pobrał pełnej opłaty. Co za różnica, poza dopłatą 33%, jakie to robiło 200 bahtów?

Nie, zdałem sobie sprawę, że chmury wciąż się nie rozstąpiły podczas mojej podróży. Wydawało się mało prawdopodobne, żebym zdążył zrobić zdjęcie Doi Suthep, na które czekałem latami: lśniące złoto słynnej pagody świątynnej kontrastowało z czystym, kobaltowo-niebieskim niebem. Do trzech razy sztuka, a w tym przypadku to się nie uda.

Ruszyłem jednak w drogę i podczas gdy pickup turkotał na zachód, w stronę gór, popełniłem błąd, sprawdzając prognozę pogody w Google: najwyraźniej nie tylko dziś miało być pochmurno, ale jutro też miało padać. Tyle z „pory suchej”! Nie wspominając o grubej warstwie śniegu z Monlapit, która pokryła całą północ; widziałem ją już 48 godzin wcześniej, kiedy wylądowałem w Lampang.

Dobrą wiadomością było to, że moje zanurzenie się w temacie sprawiło, że czas minął błyskawicznie. Kiedy podniosłem wzrok, gwar ulicznych sprzedawców (w sensie estetycznym, nie w sensie klientów) jasno dawał do zrozumienia, że ​​jesteśmy już prawie przy świątyni. Z pewnymi oporami wstałem z łóżka i wspiąłem się na słynne Schody Naga, ozdobione dwoma wizerunkami wysadzanego klejnotami Phayanaka, po jednym z każdej strony.

Znów ten przeklęty wąż! Pamiętam, że widziałem go zarówno na Phuket, jak i na Koh Pha Ngan.

Podobnie jak podczas całej podróży, przez większość z setek schodów prowadzących na szczyt trzymałem głowę nisko; nie robiłem żadnych przerw, co bawiło dyszące i sapiące starsze panie siedzące po obu stronach.

Oba te czynniki sprawiły, że po dotarciu na szczyt poczułem niemal zawroty głowy: niebo było błękitne i praktycznie bezchmurne; stupa z XIV wieku i bogato zdobione, złocone ekrany otaczające ją z obu stron lśniły w niezwykle jasnym świetle słonecznym.

Nie byłem pewien, jak to się stało, jeśli chodzi o pogodę, ale byłem wdzięczny: pozwoliło mi to odrzucić dręczącą mnie myśl, że po prostu nie przepadam za Chiang Mai i prawdopodobnie nigdy nie polubię, choć nadal zastanawiam się, czy kiedykolwiek uda mi się całkowicie pozbyć tego uczucia.

Zdaję sobie sprawę, jak to może brzmieć, zwłaszcza jeśli nigdy nie czytaliście mojego oryginalnego bloga ani moich opowieści o nieprzewidzianych rozczarowaniach, których doświadczyłem w Mexico City, na Tajwanie i pośród pól lawendy na Hokkaido. To moja bardzo prosta reakcja: zmieniam nastawienie dopiero wtedy, gdy osiągnę to, czego chcę, a nie odwrotnie.

To dokładne przeciwieństwo sugestii, którą kiedyś wysunęła Sheryl Crow (która, nawiasem mówiąc, uczyła muzyki w mojej szkole podstawowej kilka lat przed rozpoczęciem kariery). Zamierzam cieszyć się słońcem i dopiero wtedy docenić to, co mam.

Reszta dnia była dość zróżnicowana. Gdy kierowca zszedł z góry i przeszedł przez Park Królewski Rajapruek do Wat Doi Kham, chmury ponownie się zebrały. Stojący Budda wyglądał znacznie mniej imponująco na żywo niż na zdjęciach z drona reklamowanych w internecie. Nawet gdy wróciłem do miasta, aby zobaczyć oświetloną Wat Phra Singh, gęsta warstwa chmur dawno przekreśliła wszelkie nadzieje na zachód słońca – lub cokolwiek, co by go przypominało.

A jednak, wracając do iLanna House i zatrzymując się na chwilę na drugą khao soi tego dnia (ta była lepsza, choć bez kości), ogarnęła mnie pełna nadziei ciekawość. Dziwnie ustawione prostytutki, które podeszły do ​​mnie tuż przed wejściem do pensjonatu, pozostawiły po sobie nieco nieprzyjemny posmak tuż przed zaśnięciem, ale nie mogły całkowicie zepsuć mojego dobrego nastroju: Chiang Mai zaczynało nabierać dla mnie choć trochę sensu, prawie dekadę po mojej pierwszej wizycie tutaj.

Nie chciałem zapeszyć następnego ranka, więc wyszedłem na zewnątrz około 7 rano, nie sprawdzając prognozy pogody. Ku mojemu zaskoczeniu, choć niezbyt radosnemu, pojawiły się skrawki błękitnego nieba.

Ale gdy zbliżyłem się do Wat Phra Singh – a właściwie tak blisko, jak to tylko możliwe, zaledwie pięć minut od miejsca, w którym śpię – ogarnęło mnie uczucie radości. Chmury zdawały się rozstępować na wschodnim horyzoncie; wschodzące słońce jasno przeświecało przez szczeliny. Kiedy dotarłem do świątyni, lśniącej złotem, światło ogrzało moją twarz w sposób, który mogę określić jedynie jako niebiański.

„Przepraszam” – powiedział mnich po angielsku, któremu drogę zagrodził mój trójnóg, i uśmiechnął się. Wyobrażałem sobie, że użyłby innego przymiotnika, żeby mnie opisać.

„Khoo thoot” – powiedziałem do niego po tajsku, posyłając mu pełne szacunku powitanie.

On również wydawał się niewzruszony, gdy codzienny hymn królewski rozbrzmiewał ze wszystkich głośników w okolicy; zajmował się swoimi sprawami, podobnie jak ja, okazując obojętność, ale bez braku szacunku. Ja natomiast byłem zafascynowany tym, jak bardzo kontrast stupy z niebem przypominał to, co widziałem poprzedniego popołudnia w Doi Suthep.

I, jak można było się spodziewać, mój tok myślenia po raz kolejny brzmiał: kocham Chiang Mai, ale tylko jeśli Chiang Mai pierwsze okaże mi miłość.

Pomimo przyspieszonego bicia serca, w powietrzu unosił się wyczuwalny chłód. To był pierwszy raz, kiedy doświadczyłem czegoś takiego w Chiang Mai. Wcześniej w Tajlandii zmarzłem na zewnątrz tylko raz, i to na Doi Inthanon, najwyższej górze królestwa.

Gdy szedłem na zachód, chmury zdawały się podążać za mną, potęgując chłód i mój niepokój. Ale kiedy dotarłem do Bramy Tha Phae, doświadczyłem tego samego szczęścia, które towarzyszyło mi na terenie Wat Phra Singh: promienie słońca przebiły się przez chmury dokładnie w chwili, gdy słynne gołębie bramy wzbiły się w powietrze.

Stojąc u bram miasta, uświadomiłem sobie, że aż do mojej pierwszej wizyty tutaj w 2012 roku – roku, w którym miał nastąpić koniec świata – nigdy tam nie byłem, ani nawet w tej części Chiang Mai, na wschodnim krańcu starego miasta, tuż przed rzeką Mae Ping. Świat się nie skończył; skończyło się raczej moje poczucie przygody, z którym wtedy eksplorowałem Chiang Mai.

„Karna dla ptaków?” – zapytała starsza sprzedawczyni z rozpaczliwym wyrazem twarzy. Najwyraźniej tylko trzy tajskie muzułmanki kupiły cokolwiek tego ranka – przed pandemią nie byłaby w stanie zaspokoić popytu.

Pokręciłem głową, ale i tak dałem jej zielony banknot 20-bahtowy. „Chciałbym, żeby istniał sposób na kupowanie rzeczy z litości bez uczucia litości” – pomyślałem, westchnąłem i poszedłem na zachód przez zaułki i małe uliczki w stronę Wat Chedi Luang, ogromnego, rozpadającego się monolitu w geograficznym centrum starego miasta Chiang Mai.

Zawsze trudno mi sobie wyobrazić tę budowlę w pełnej okazałości. Nawet teraz ma gigantyczne rozmiary; myśl, że coś tak ogromnego mogło powstać sześćset czy siedemset lat temu i przynajmniej częściowo przetrwać do dziś, przekracza moje pojęcie.

Tym razem odwiedziłem Chedi przynajmniej w odpowiednim świetle. Podczas mojej ostatniej wizyty w 2017 roku popełniłem błąd, fotografując go pod światło. Chociaż zaowocowało to jednym z moich absolutnie ulubionych zdjęć Chiang Mai – a może nawet całej Tajlandii – to i tak wyjątkowe jest robienie rzeczy dobrze z premedytacją, a nie przypadkiem.

Kontynuowałem marsz w stronę słońca, a moim celem była Wat Suan Dok (jedna z ostatnich głównych świątyń na mojej liście marzeń w Chiang Mai). Nie był to właściwie marsz; to nie do końca trafne określenie. Chociaż nie tańczyłem też ani nie paradowałem.

Chodziło raczej o to, że gdy idealne światło zalało każdy zakamarek, poczułam po raz pierwszy – wreszcie poczułam – że w miejskiej legendzie o tym, że Chiang Mai jest najpiękniejszym (albo przynajmniej najbardziej instagramowym) miastem w Tajlandii, może kryć się ziarno prawdy.

Gdy byłem już prawie z powrotem w Wat Phra Singh, zauważyłem młodego mężczyznę siedzącego na ziemi na skrzyżowaniu. Początkowo wziąłem go za żebraka; dopiero gdy się zatrzymałem i zacząłem z nim rozmawiać, zdałem sobie sprawę, że to artysta – i to całkiem utalentowany.

„Ile to kosztuje?” zapytałem go po angielsku, wyciągając pocztówkę z rysunkiem pagód Doi Inthanon wykonanym tuszem.

Uśmiechnął się, wyraźnie licząc na moją zgodę niezależnie od odpowiedzi. „100 bahtów” – oznajmił dumnie. Choć była to znacznie wyższa cena niż standardowa cena za taką pamiątkę w Chiang Mai, to jednak znacznie niższa niż ta, którą należałoby zapłacić za tak starannie wykonany przedmiot.

Z przyjemnością spełniłem jego prośbę. Jego wiara w sztukę i żądanie uczciwej ceny – bliższej jego rzeczywistej wartości niż ta, jakiej żądał lokalny rynek za swoje produkty – zasługiwały na uznanie.

Krótko porozmawialiśmy o tym, jak długo to robi (zaledwie kilka miesięcy) i czy nadal chodzi do szkoły (chodził), ale nie chciałem odrywać go od sprzedaży, mimo że frekwencja była niska tuż po godzinie 9 rano, nawet biorąc pod uwagę niewielką liczbę obcokrajowców przebywających wówczas w Chiang Mai.

„Powodzenia, Khun Choop Chao” – uśmiechnęłam się i pożegnałam, ostrożnie wkładając jego dzieło do torby. „Powiem wszystkim znajomym, gdzie cię znajdą”.

Podczas mojej pierwszej wizyty w Chiang Mai nie znałem w ogóle języka tajskiego, co nadało nazwom wszystkich poznanych przeze mnie świątyń pewien tajemniczy, wręcz nieziemski charakter. Mój tajski jest znacznie gorszy niż kiedyś, ale teraz zazwyczaj potrafię wywnioskować znaczenie nazw miejsc. Wat Suan Dok, około 20 minut spacerem od zachodniej bramy miasta Chiang Mai, to Świątynia „Ogrodu Kwiatowego”.

To prawda. Kue Na, król Lanna, który kazał zbudować świątynię pod koniec XIV wieku, miał ogród kwiatowy w miejscu, gdzie obecnie stoi świątynia. W tamtych czasach znajdowała się ona w obrębie własnej, otoczonej murem osady. Do dziś pozostały jedynie klejnoty w postaci kwiatów na szczycie złotej, głównej stupy świątyni, wznoszące się wysoko ponad dziesiątki białych nagrobków, które rozciągają się od niej na północ.

Po cudownym poranku w centrum miasta i krótkiej przerwie na relaks w pokoju, udałem się tutaj, aby odwiedzić świątynię (która była na szczycie listy rzeczy, które koniecznie chciałem zobaczyć od czasu mojej ostatniej wizyty w Chiang Mai), ale także po to, aby pomyśleć: dzień zaczął się tak dobrze i tak bardzo przerosło moje oczekiwania, że ​​nie wiedziałem, co ze sobą zrobić przez resztę dnia.

To było kłamstwo.

Miałem w zasadzie dwie opcje. Łatwiejsza byłaby podróż daleko na wschód od miasta, do rzeki Mae Ping. Wyobrażałem sobie, jak piękno zachodu słońca i późniejszego rozświetlenia zrekompensowałoby panującą tam niesamowitą ciszę. Trudniejsza opcja to wjechać songthaewem na Doi Suthep, a następnie – mijając świątynię – dotrzeć do górskiej wioski, gdzie podobno rosną najpiękniejsze tajskie kwiaty wiśni.

Wracając z Wat Suan Dok i z powrotem w obręb murów miejskich, postanowiłem wybrać łatwiejszą drogę. Wydawało się to szczególnie logicznym wyborem, ponieważ po lunchu (północnotajskim posiłku wyraźnie przeznaczonym dla kilku osób) czułem się dość ospały, nawet bez uwzględnienia znakomicie zmiksowanego tajskiego koktajlu whisky, którym go popiłem.

Nawet kawa nie dodała mi zastrzyku energii. „Americano, proszę” – powiedziałem do kobiety w średnim wieku obsługującej stoisko – początkowo pomyliłem starszego buddystę modlącego się z czymś w rodzaju różańca przy jednym z dwóch stolików ze źródłem mojej kofeiny. „Chuay mai sai naamtaan”.

Zanim się zorientowałem, miałem w ręku idealnie zmiksowane, lodowato zimne americano i wpatrywałem się w moje pyszne, proste zadanie: iść nad rzekę o 15:00 czy 16:00? Dopiero gdy głos młodego mężczyzny śpiewającego „Bad Romance” Lady Gagi dobiegł z wnętrza kompleksu Wat Phra Singh po drugiej stronie ulicy, spontanicznie wpadłem na pomysł.

„Nakrian” – zaśmiał się barista, odrzucając głupotę jako nonsens, ponieważ za nią stali studenci.

Uznałem to za wręcz inspirujące – pewność siebie i spontaniczność, a nie Lady Gaga, której nie znoszę. Z tym przekonaniem udałem się do kolejnego stoiska Songthaew. No cóż, po krótkiej wizycie w moim pokoju, gdzie przebrałem się w koszulkę, którą kupiłem specjalnie na tę okazję.

Szczerze mówiąc, podróż była dość chaotyczna. Kierowca pobrał tylko 500 bahtów za przejazd; jak się okazało, źle mnie zrozumiał. W końcu dotarliśmy (choć błotnistą i bardzo wyboistą górską drogą); kwiaty wiśni były całkowicie zwiędłe, a ich różowe płatki (były to himalajskie sakury, a nie japońskie Somei Yoshino) dosłownie leżały na ziemi, jakby wszystko rozsypała bomba.

Miejscowym to najwyraźniej nie przeszkadzało. „Masz wielkie szczęście, że możesz to zobaczyć” – powiedzieli mi po angielsku młoda kobieta i jej niezwykle atrakcyjny chłopak. „Czyż oni oboje nie są cudowni?”

Ugryzłem się w język – nie chciałem psuć jej zabawy; w końcu byłem w Japonii w sezonie kwitnienia wiśni w 2021 roku, ale ona prawie na pewno nie. Zamiast tego uśmiechnąłem się i zgodziłem. W moim pełnym godności milczeniu coś olśniło mnie: znów byłem w samym środku swoistego „Suan Dok” (tradycyjnego tajskiego święta) i chociaż wiele kwiatów już tu zwiędło, było w tym doświadczeniu coś wzniosłego. (Większość Tajów zdawała się rozumieć, że sezon, który oficjalnie trwa do połowy lutego, w zasadzie zakończył się miesiąc wcześniej).

Miejscowy Karen (tak się ich właściwie nazywa) wydawał się niezbyt rozbawiony, obserwując mnie i około pół tuzina Tajów biegających po terenie. Teren należał do członków jego społeczności, ale był ogólnodostępny (podobno za darmo). Podejrzewam, że każdy z nas był trochę uciążliwy na swój sposób.

Czy możliwe, że Kue Na obserwował w ten sposób pierwszych uczestników zabawy w Wat Suan Dok, w czasie, gdy miejsce, które ostatecznie stało się jego najtrwalszym Watem, mogło być wciąż Dokiem (lub przynajmniej wyglądać jak Suan)?

Taksówka, która zawiozła mnie na lotnisko w Chiang Mai, była nieco wygodniejsza niż ta, którą przywiozłem tu z Lampang. Ta, którą zamówiłem przez Grab ze względu na krótki dystans, miała czerwone skórzane siedzenia i znacznie młodszego i bardziej rozmownego kierowcę.

„Jedziesz do Bangkoku?” – zapytał ze zrozumieniem. „W interesach?”

Odpowiedziałem mu po tajsku, że podróż ma charakter relaksacyjny. Teraz brakuje mi słów, żeby opisać zawiłości mojej pracy zawodowej.

Ulice były przemoczone deszczem, który powinien spaść 24 godziny wcześniej – deszczem, który powinien był zrujnować połowę mojej podróży, a ostatecznie zepsuł tylko ostatni wieczór. Rozmawialiśmy z kierowcą o deszczu i o mile widzianej uldze, jaką przyniósł on upalnemu miastu w tych zimowych miesiącach.

„Uwielbiam deszcz” – powiedział mi po tajsku. „Bardzo piękny, bardzo przyjemny”.

Po raz kolejny ukryłam przed nim swoje prawdziwe uczucia, ale nie tylko dlatego, że brakowało mi słów, by wszystko opisać. Chciałam pozwolić mu cieszyć się swoim porankiem, mimo że w innych okolicznościach jego radość zepsułaby mi moją.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące wizyty w Chiang Mai

Czy warto odwiedzić Chiang Mai?

Chiang Mai zdecydowanie warto odwiedzić, ale nie spodziewaj się, że zmieni to twoje życie. Chociaż świątynie starego miasta, Doi Suthep, i liczne wodospady w okolicy są urocze, miasto jest często przepełnione i drogie w porównaniu z resztą Tajlandii.

Dlaczego ludzie kochają Chiang Mai?

Moim zdaniem ludzie kochają Chiang Mai bardziej za jego przeszłość niż za teraźniejszość. Dwadzieścia, trzydzieści lat temu Chiang Mai wydawało się nieodkrytym rajem świątyń i dżungli, bramą do „prawdziwej” Tajlandii. Dziś tak wiele osób zrozumiało, że nowe Chiang Mai jest pilnie potrzebne.

Dlaczego warto unikać Chiang Mai?

Unikałbym Chiang Mai, jeśli masz bardzo wysokie oczekiwania, że ​​zdefiniuje ono Twoje doświadczenia z północną Tajlandią, lub jeśli jesteś cyfrowym nomadą, który łatwo ulega pogłoskom i chce się tam przeprowadzić bez zobaczenia. Jeśli jednak odwiedzisz Chiang Mai, a także inne miasta północnej Tajlandii, takie jak Chiang Rai i Lampang, uważam, że Twoje szanse na udany pobyt znacznie wzrosną.