De bekroonde reisjournalist John Borthwick blikt terug op zijn Mekong-riviercruise van Laos naar Noord-Thailand met Pandaw Cruises.

"Wij vinden dat kinderen oud genoeg zijn om naar school te gaan als ze boven hun hoofd kunnen reiken en hun andere oor kunnen aanraken," zegt de jonge Laotiaanse leraar in het dorp Ban Phar Leib, gelegen aan een afgelegen deel van de Mekong.

Een groep gezonde Laotiaanse kinderen verzamelde zich voor hun schooltje met twee klaslokalen om vol enthousiasme hun volkslied voor ons te zingen. Nadat we potloden en schriften hadden uitgedeeld (maar geen snoep) aan de lachende kinderen, brachten ze ons terug naar de rivieroever waar ons schip, de Champa Pandaw, op ons wachtte.

We gaan aan boord van een 10-daagse cruise over de Mekong, van Vientiane, de hoofdstad van Laos, naar Noord-Thailand – een reis van 1000 km. De Champa is een luxueuze, moderne interpretatie van de klassieke Irrawaddy-vlootstoomboot: volledig gemaakt van teak en messing, met airconditioning, privébadkamers en gin-tonic.

De Mekong, Azië's "grote modderrivier", stort zich vanuit de hemel naar de aarde, van Tibet tot de Zuid-Chinese Zee, en stroomt 4300 km door zes landen. In het middelste deel van zijn reis, de 700 km lange passage door het binnenland van Laos, maken draaikolken en riffen plaats voor kalme, zonnige stukken en uiteindelijk voor smalle kloven en labyrinten van zandbanken.

We gaan vaak aan land; ons eerste bezoek is aan de voormalige Franse bestuursstad Pak Lai. Een vlag met hamer en sikkel herinnert aan het lokale bestuursstelsel. De Democratische Volksrepubliek Laos (de officiële naam van het land) belichaamt een wonderlijke, veelzijdige paradox: een democratisch communistisch eenpartijkapitalisme.

De volgende dag, toen we een bocht in de rivier omgingen, blokkeerde de enorme nieuwe Sayaburi-dam onze weg. Laos, afgezien van de Mekong, is een land met weinig natuurlijke hulpbronnen, maar heeft twee dammen in aanbouw en er staan ​​er nog zeven gepland. De energiecentrale, bijgenaamd de "Batterij van Zuidoost-Azië", zal 95 procent van haar elektriciteit verkopen aan buurland Thailand. We glipten een sluis aan de zijkant van de dam binnen en beklommen wat in feite een watertrap was.

De Mekong is een stromende weg, de eeuwige hoofdader van de handel en migratie in Zuidoost-Azië. Onze kapitein, de 62-jarige Xieng Souk, leest de bochten van de rivier als een handlezer. Hij mijdt alle elektronica en vertrouwt uitsluitend op zijn ogen, die al 40 jaar elke vertakkende zijrivier, elke zandbank en elke ondiepte in de rivier bestuderen.

De 23 passagiers van het schip zijn ongeveer gelijk verdeeld over Britten, Amerikanen, Australiërs, Zwitsers en Fransen. Aan land bezoeken we scholen (sommige helaas zonder leraren), kleine tempels, markten en lokale wevers. Het is een wereld op het water, gekenmerkt door houtrook, bamboe en rieten daken, maar ook door schotelantennes en mobiele telefoons.

We worden wakker op een verrassend koude ochtend met een dikke mist die boven de rivier hangt. 300 km ten noorden van Vientiane bereiken we het toeristische centrum van Luang Prabang. Met zijn 32 tempels is deze schatkamer van boeddhisme, Frans erfgoed en Laotiaanse koninklijke geschiedenis een van de best bewaarde koloniale steden van Azië. Bij zonsopgang lopen monniken door de door UNESCO beschermde straten en nemen voedseloffers aan van gelovigen die goed willen doen. Een paar uur later serveren hippe barista's in de trendy cafés in diezelfde straten lattes tegen internationale prijzen aan backpackers.

De tempels van Luang Prabang met hun gouden daken glinsteren in het zachte licht van de rustig voorbijvarende bootjes. We blijven er twee nachten en hebben genoeg te doen. Ik ben gefascineerd door het Koninklijk Paleis, gebouwd in 1904, dat nu het Nationaal Museum huisvest. Waar anders kun je een foto zien van de lachende Ho Chi Minh en de laatste Laotiaanse koning, Sisavangvattana, die met twee vrouwen dansen?

Afgezien van de vergulde, 400 jaar oude Wat Xieng Thong-tempel, is voor mij de mooiste spirituele excursie in de stad het vinden van een café aan de rivieroever en genieten van de zonsondergang boven de Mekong met een koud Beer Lao en verse satéspiesjes. De meest bijzondere excursie is een kijkje nemen aan de overkant van de straat, bij een massagesalon die op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat.

"Ik heb bereik!" roept iemand. We haasten ons naar onze apparaten. In een afgelegen gebied, waar vermoedelijk al millennia niemand heeft gewoond, ontvangen we plotseling e-mails, uploaden we gegevens en worden we gebombardeerd met nieuws over de verschrikkelijke wereld daarbuiten – en dan, net zo plotseling, valt het signaal gelukkig weg.

De volgende dag verschijnt Thailand aan de westkust, herkenbaar – jawel – aan een miniatuur windmolen in Nederlandse stijl. Aan de overkant, op de Laotiaanse oever, strekken zich duizenden hectares bananenplantages uit, bestemd voor export naar China. We naderen de Chinese speciale economische zone, een uitgestrekt concessiegebied in Laos, waar de belangrijkste "economische activiteit" een casinocomplex is voor forenzen en gokkers.

Er zijn geen dorpen meer. We meren aan in de grenshaven van Ban Houay Xai, niet voor het casino, maar voor de immigratiecontrole om onze uitreisstempel voor Laos te krijgen. Aan de overkant van de rivier, in Chiang Khong, Thailand, is het tijd om afscheid te nemen van ons trouwe schip, de Champa, en van boord te gaan in de ooit zo beruchte Gouden Driehoek.

De oude opiumbaronnen en Kuomintang-smokkelaars zijn allang verdwenen. De Gouden Driehoek aan de Mekong, waar Myanmar, Laos en Noord-Thailand samenkomen, stond ooit bekend als een centrum voor smokkelaars en oplichters. Tegenwoordig, althans aan de Thaise kant, hebben koolplanten de papaverteelt vervangen, zijn scheepvaart en toerisme de legitieme bronnen van inkomsten, en torent een gigantische gouden Boeddha boven het landschap uit. Vlakbij herinnert het indrukwekkende Opiummuseum aan het turbulente verleden van de regio.

Deze oever van de Mekong, van de "driehoek" bij Sop Ruak tot aan de riviersteden Chiang Khong en Chiang Sean, is een van de meest aantrekkelijke regio's van Thailand voor bezoekers die op zoek zijn naar authenticiteit. Hier vindt u Thailand in zijn meest natuurlijke vorm.

Om er te komen, vlieg je van Bangkok naar Chiang Rai. Bezoek de bijzondere "Witte Tempel" van de stad, de kristalheldere, bijna sprookjesachtige Wat Rong Khun, en reis vervolgens oostwaarts naar de Mekong. Een van de beste accommodaties aan de rivier is het Anantara Golden Triangle Resort, waarvan het befaamde Elephant Camp de norm stelt voor de ethische behandeling van olifanten. Verder naar het zuiden, vlakbij Chiang Saen, liggen de idyllische chalets van het Rai Saeng Arun Resort, direct aan de Mekong.

LAO LEESAANBEVELING: A Great Place to Have a War van Joshua Kulantzick; Stalking the Elephant Kings en The Bamboo Palace van Christopher Kremmer.

De auteur was te gast bij Pandaw Cruises en de Thaise toerismeautoriteit. Het verhaal verscheen eerst in The Weekend Australian.