Wielokrotnie nagradzany pisarz podróżniczy John Borthwick opowiada o swoim rejsie po rzece Mekong z Laosu do północnej Tajlandii z Pandaw Cruises.

„Uważamy, że dzieci są już wystarczająco duże, żeby chodzić do szkoły, kiedy potrafią sięgnąć ponad głową i dotknąć drugiego ucha” – mówi młody laotański nauczyciel z wioski Ban Phar Leib, położonej na odległym odcinku Mekongu.

Grupa zdrowych laotańskich dzieci zebrała się przed swoją dwuklasową szkołą, by z wielkim entuzjazmem zaśpiewać nam hymn narodowy. Po tym, jak rozdaliśmy uśmiechniętym dzieciom ołówki i zeszyty (ale bez słodyczy), odprowadzili nas z powrotem na brzeg rzeki, gdzie czekał nasz statek, Champa Pandaw.

Wyruszamy w 10-dniowy rejs po Mekongu z Wientianu, stolicy Laosu, do północnej Tajlandii – podróż licząca 1000 km. Champa to luksusowa, nowoczesna interpretacja klasycznego parowca flotylli Irawadi: w całości wykonana z drewna tekowego i mosiądzu, z klimatyzacją, prywatnymi łazienkami oraz ginem z tonikiem.

Mekong, „wielka rzeka błotna” Azji, spada z nieba na ziemię, z Tybetu do Morza Południowochińskiego, przepływając 4300 km przez sześć krajów. W środkowym odcinku swojej wędrówki, 700-kilometrowym odcinku przez Laos, wiry i rafy ustępują miejsca spokojnym, słonecznym odcinkom, a w końcu wąskim wąwozom i labiryntom mielizn.

Często schodzimy na ląd; naszą pierwszą wizytą jest dawne francuskie miasto administracyjne Pak Lai. Flaga z sierpem i młotem przypomina o lokalnym systemie rządów. Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna (oficjalna nazwa kraju) ucieleśnia cudowny, wielowymiarowy paradoks – demokratyczny, komunistyczny, jednopartyjny kapitalizm.

Następnego dnia, gdy mijaliśmy zakręt rzeki, ogromna nowa tama Sayaburi zablokowała nam drogę. Laos, poza Mekongiem, krajem ubogim w surowce naturalne, ma w budowie dwie tamy i siedem kolejnych w planach. Elektrownia, nazywana „Baterią Azji Południowo-Wschodniej”, będzie sprzedawać 95% energii elektrycznej sąsiedniej Tajlandii. Wślizgnęliśmy się do śluzy z boku tamy i wspięliśmy się po czymś, co w zasadzie przypominało schody wodne.

Mekong to płynąca droga, odwieczna główna arteria handlu i migracji w Azji Południowo-Wschodniej. Nasz kapitan, 62-letni Xieng Souk, odczytuje zakręty rzeki niczym chiromancja. Unika wszelkiej elektroniki i polega wyłącznie na swoich oczach, które od 40 lat badają każdy dopływ, każdą mieliznę i każdą mieliznę w rzece.

23 pasażerów statku to mniej więcej po równo Brytyjczycy, Amerykanie, Australijczycy, Szwajcarzy i Francuzi. Na lądzie odwiedzamy szkoły (niektóre niestety bez nauczycieli), małe świątynie, targowiska i lokalnych tkaczy. To świat nad wodą, charakteryzujący się dymem drzewnym, bambusem i strzechami, ale także antenami satelitarnymi i telefonami komórkowymi.

Budzimy się zaskakująco zimnego poranka, w gęstej mgle unoszącej się nad rzeką. 300 km na północ od Wientianu docieramy do turystycznego centrum Luang Prabang. Z 32 świątyniami, ta skarbnica buddyzmu, francuskiego dziedzictwa i historii królewskiej Laosu, jest jednym z najlepiej zachowanych miast kolonialnych w Azji. O świcie mnisi przechadzają się po ulicach wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, przyjmując ofiary z jedzenia od wiernych pragnących czynić dobro. Kilka godzin później międzynarodowi hipsterzy-bariści w modnych kawiarniach na tych samych ulicach serwują latte w międzynarodowych cenach turystom z plecakami.

Złote dachy świątyń Luang Prabang lśnią w miękkim świetle leniwie sunących łodzi. Zostajemy tu na dwie noce i mamy mnóstwo zajęć. Fascynuje mnie Pałac Królewski, zbudowany w 1904 roku, w którym obecnie mieści się Muzeum Narodowe. Gdzie indziej można zobaczyć zdjęcie śmiejącego się Ho Chi Minha i ostatniego króla Laosu, Sisavangvattany, tańczących z dwiema kobietami?

Poza pozłacaną, 400-letnią świątynią Wat Xieng Thong, dla mnie najpiękniejszą duchową wycieczką w mieście jest znalezienie kawiarni nad brzegiem rzeki i podziwianie zachodu słońca nad Mekongiem z zimnym piwem Beer Lao i świeżymi szaszłykami satay. Najbardziej niezwykłą wycieczką jest wizyta w salonie masażu po drugiej stronie ulicy, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

„Mam zasięg!” – krzyczy ktoś. Rzucamy się do naszych urządzeń. W odległym miejscu, gdzie prawdopodobnie nikt nie mieszkał od tysiącleci, nagle otrzymujemy e-maile, przesyłamy dane i jesteśmy bombardowani wiadomościami o okropnym świecie – a potem, równie nagle, sygnał na szczęście urywa się.

Następnego dnia Tajlandia pojawia się na zachodnim brzegu, rozpoznawalna – o dziwo – po miniaturowym wiatraku w stylu holenderskim. Po przeciwległym, laotańskim brzegu rozciągają się tysiące hektarów plantacji bananów, przeznaczonych na eksport do Chin. Zbliżamy się do chińskiej specjalnej strefy ekonomicznej, rozległego obszaru koncesyjnego w Laosie, gdzie dominującą „działalnością gospodarczą” jest kompleks kasyn dla dojeżdżających do pracy i hazardzistów.

Nie ma już wiosek. Lądujemy w porcie granicznym Ban Houay Xai nie po to, by odwiedzić kasyno, ale po to, by przejść kontrolę imigracyjną i dostać pieczątkę wyjazdową z Laosu. Następnie, po drugiej stronie rzeki, w Chiang Khong w Tajlandii, nadchodzi czas, by pożegnać się z naszym zaufanym statkiem, Champa, i wysiąść w niegdyś niesławnym Złotym Trójkącie.

Dawni baronowie opium i przemytnicy Kuomintangu dawno odeszli w zapomnienie. Złoty Trójkąt nad Mekongiem, gdzie spotykają się Myanmar, Laos i północna Tajlandia, niegdyś słynął z przemytniczych atrakcji i oszustów. Dziś, przynajmniej po stronie Tajlandii, kapusta zastąpiła mak, żegluga i turystyka są legalnymi źródłami dochodu, a nad okolicą góruje gigantyczny złoty Budda. Pobliskie, imponujące Muzeum Opium przypomina o burzliwej przeszłości regionu.

Ten brzeg Mekongu, od „trójkąta” w Sop Ruak aż po nadrzeczne miasta Chiang Khong i Chiang Sean, to jeden z najbardziej atrakcyjnych regionów Tajlandii dla turystów poszukujących autentyczności. Tutaj znajdziesz Tajlandię w jej najbardziej naturalnym otoczeniu.

Aby się tam dostać, należy polecieć z Bangkoku do Chiang Rai. Odwiedź niezwykłą „Białą Świątynię” – krystalicznie czystą, niemal bajkową Wat Rong Khun – a następnie udaj się na wschód, nad Mekong. Jednym z najlepszych miejsc noclegowych nad rzeką jest Anantara Golden Triangle Resort, którego słynny ośrodek dla słoni wyznacza standardy etycznego traktowania słoni. Dalej na południe, w pobliżu Chiang Saen, znajdują się idylliczne domki Rai Saeng Arun Resort, położone bezpośrednio nad Mekongiem.

POLECANE PRZECZYTANIA DLA LAOSAN: „A Great Place to Have a War” Joshuy Kulantzicka; „Stalking the Elephant Kings” i „The Bamboo Palace” Christophera Kremmera.

Autor był gościem Pandaw Cruises i Urzędu Turystyki Tajlandii. Historia ukazała się po raz pierwszy w The Weekend Australian.