ในขณะที่เรากำลังรอให้โควิด-19 หายไปในที่สุด จอห์น บอร์ธวิค ผู้สื่อข่าวประจำของบล็อกนี้ ได้พาเราเดินทางกลับไปยังประเทศไทย โดยนำเสนอเรื่องราวจากบทความที่ดีที่สุดเกี่ยวกับราชอาณาจักรแห่งนี้

ประเทศไทยได้รับการยกย่องในวรรณกรรมหลากหลายประเภท ตั้งแต่นวนิยายและแฟนตาซี ไปจนถึงบทกวี สารคดี และนิยายวิทยาศาสตร์ ขอเชิญร่วมเดินทางเสมือนจริงไปสำรวจวรรณกรรมเหล่านี้กัน

จากมุมมองของคนไทย

"Jasmine Nights" เป็นนวนิยายที่น่าหลงใหลและกินใจโดย SP Somtow นักเขียนและนักแต่งเพลงชาวไทย นวนิยายกึ่งอัตชีวประวัติเรื่องนี้ได้รับการยกย่องว่าเป็นวรรณกรรมคลาสสิกแนวเรื่องราวการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ของไทยในยุค 1960 เรื่องราวเกิดขึ้นในครอบครัวชนชั้นสูงของเขา ("อาณาจักรเกาะเล็กๆ อันห่างไกลของเราบนถนนสุขุมวิท") เต็มไปด้วยป้าผู้แปลกประหลาด คู่รัก เจ้าชาย และกิ้งก่าสัตว์เลี้ยง และยังมีเรื่องเพศ การเมือง และอารมณ์ขันอีกเล็กน้อย

พีระ สุธัม เขียนนวนิยายและเรื่องสั้นที่ได้รับการยกย่องมากมายเกี่ยวกับชีวิตประจำวันในประเทศไทย ไม่ใช่บาร์ สปา คนดังที่อยากดัง หรือโรงแรมหรูหรา ส่วนใหญ่เป็นเรื่องราวในชนบทที่ยากจนของอีสานทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ผลงานที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดของเขาคือ "มรสุม" ซึ่งเล่าเรื่องราวของลูกชายชาวนาที่เดินทางไปกรุงเทพฯ และต่อมาได้ไปศึกษาต่อต่างประเทศด้วยทุนการศึกษา ซึ่งเป็นเรื่องราวที่คล้ายคลึงกับชีวิตของสุธัมเอง นอกจากนี้ หนังสือรวมเรื่องสั้นของเขาเรื่อง "It is the People" ก็เป็นที่แนะนำอย่างยิ่งเช่นกัน

สุนทรภู่ (พ.ศ. 2429-2498) กวีเอกผู้เป็นที่เคารพรักของไทย ทรงมีพระชนม์ชีพที่เต็มไปด้วยความรัก เรื่องอื้อฉาว และการเนรเทศ ซึ่งสะท้อนอยู่ในผลงานของพระองค์ พระองค์ทรงเป็นที่รู้จักในฐานะ "กวีของประชาชนชาวไทย" และได้รับการเปรียบเทียบกับเชกสเปียร์ เนื่องจากความกว้างขวางและความสำคัญระดับชาติของงานเขียนของพระองค์ มหากาพย์บทกวีเรื่อง "พระอภัยมณี" เล่าถึงการผจญภัยอันโรแมนติกของวีรบุรุษแบบไบรอนิกในสยามโบราณ เกาะเสม็ดเป็นฉากหลังของเรื่องราวของนางเงือกผู้โศกเศร้าและเจ้าชายผู้ถูกเนรเทศ ซึ่งปัจจุบันได้รับการรำลึกถึงด้วยรูปปั้นของคู่รักบนหาดทรายแก้วของเกาะ ไม่ไกลจากเสม็ด ในแกลง จังหวัดระนอง มีอุทยานอนุสรณ์สุนทรภู่ตั้งอยู่

ดินแดนแห่งรอยยิ้มในจินตนาการ

จอห์น เบอร์เด็ตต์ อดีตทนายความชาวฮ่องกง ได้เขียนนวนิยายอาชญากรรมขายดี 6 เล่ม โดยมีฉากหลังเป็นประเทศไทย และตัวเอกคือ ซอนชัย จิตพลีชีพ เจ้าหน้าที่ตำรวจไทยผู้มีนิสัยแปลกประหลาด นวนิยายส่วนใหญ่มีฉากอยู่ในกรุงเทพฯ เมืองแห่งการเมืองสกปรก คดีฆาตกรรมสุดประหลาด และบางครั้งก็มีฉากเซ็กซ์ที่ประหลาดไม่แพ้กัน เต็มไปด้วยตัวละครสุดประหลาด วิญญาณกระหายกาม และอารมณ์ขันที่มืดมน เริ่มต้นด้วย "กรุงเทพฯ 8" แล้วอ่านต่อได้เลย

ตัวละครของเบอร์เด็ตต์ ทั้งฝ่ายดีและฝ่ายชั่ว มีมิติมากกว่าตัวละครหญิงและนักสืบเอกชนในนิยายกรุงเทพฯ ของคริสโตเฟอร์ จี. มัวร์ นิยายอาชญากรรมของเขา เช่น ไตรภาค "รอยยิ้มแห่งความตาย" ที่ได้รับความนิยม มีฉากอยู่ในเมืองที่ดูเหมือนจะมีแต่บาร์และย่านโคมแดง หรืออีกทางเลือกหนึ่ง ขอแนะนำให้ลองอ่านรวมเรื่องสั้น "เก้าอี้" ของเขาด้วย

“ประเทศไทยเปรียบเสมือนอิตาลีแห่งเอเชีย อาหารอร่อย ผู้หญิงสวย การทุจริตแพร่หลาย และความวุ่นวายอย่างที่สุด” เจค นีดแฮม ผู้เขียนนิยายระทึกขวัญสุดเข้มข้น 6 เรื่องที่ดำเนินเรื่องในประเทศไทยกล่าว “The Big Mango,” “A World of Trouble,” และ “Killing Plato” เป็นนิยายที่เหมาะสำหรับทุกคนที่ติดอยู่ที่สนามบิน พล็อตเรื่องที่เขาประพันธ์ขึ้นอย่างประณีตนั้นเต็มไปด้วยการเมืองระหว่างประเทศ เงินก้อนโต และโครงสร้างที่ซับซ้อนของการทุจริตในเอเชีย (วอลล์สตรีทเจอร์นัล Asianotes กล่าวว่า “คุณนีดแฮมดูเหมือนจะรู้เรื่องนี้มากกว่าที่ควรจะเป็น”) บทสนทนาที่เฉียบคมมากมายและจังหวะการเล่าเรื่องที่รวดเร็วสม่ำเสมอเป็นลักษณะเด่นของนิยายเหล่านี้ งานเขียนของนีดแฮมนั้นเหนือกว่านิยายเกี่ยวกับประเทศไทยที่เขียนโดยชาวต่างชาติส่วนใหญ่ ซึ่งมักจะจัดอยู่ในเรท PG: นักสืบ ผู้หญิง ปืน และอันธพาล

โจ เนสโบ นักเขียนขายดีและเจ้าแห่งนิยายอาชญากรรมสแกนดิเนเวีย เขียนนิยายระทึกขวัญเกี่ยวกับกรุงเทพฯ ในปี 1998 ซึ่งไม่ได้ถูกแปลเป็นภาษาอังกฤษจนกระทั่งอีกนานต่อมา ใน "แมลงสาบ" แฮร์รี่ โฮล นักสืบตำรวจจากออสโลของเขา สืบสวนคดีฆาตกรรมเอกอัครราชทูตนอร์เวย์ประจำกรุงเทพฯ ซึ่งพบศพในโมเตลโทรมๆ แห่งหนึ่ง บาร์โกโก้ วัด และแหล่งมั่วสุมฝิ่น กลายเป็นฉากที่คุ้นเคยกันดีสำหรับการตามล่าของแฮร์รี่

"The Windup Girl" ของ Paolo Bacigalupi เป็นเรื่องราวไซไฟไซเบอร์พังก์เกี่ยวกับการขโมยพันธุกรรม แผนการของบริษัทธุรกิจการเกษตร และหญิงสาวสวยราวกับมนุษย์คนหนึ่ง ซึ่งเป็นตัวเอกของเรื่อง "Windup Girl" เรื่องราวทั้งหมดปะทะกันในกรุงเทพฯ แห่งอนาคตหลังวันสิ้นโลก ที่ซึ่งหน่วยงานรัฐบาลติดอาวุธหนักทำสงครามกันเอง ลองจินตนาการถึง "Neuromancer" ของ William Gibson มาพบกับ "Blade Runner" ท่ามกลางภาวะขาดแคลนอาหารที่เกิดจากการดัดแปลงพันธุกรรม...

นวนิยายเรื่อง "The Beach" ของอเล็กซ์ การ์แลนด์ ที่ตีพิมพ์ในปี 1996 แทบไม่ต้องแนะนำอะไรมาก มันถูกดัดแปลงเป็นภาพยนตร์ฮอลลีวูดในปี 2000 ซึ่งส่งผลให้เกิดกระแสการท่องเที่ยวที่สร้างความเสียหายอย่างร้ายแรงต่ออ่าวมาหยาบนเกาะพีพีเลห์ ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นสถานที่สวยงามราวกับสวรรค์ เรื่องราวเกิดขึ้นบนเกาะแห่งหนึ่ง (ในอ่าวไทย แต่ก็อาจจะเป็นที่ไหนก็ได้) กลุ่มนักท่องเที่ยวแบ็กแพ็กเกอร์ได้เห็นสวรรค์อันงดงามของพวกเขาแปรเปลี่ยนเป็นสลัมเขตร้อน เมื่อเหตุการณ์ต่างๆ บานปลายจนควบคุมไม่ได้ กลายเป็นความวิกลจริต และในที่สุดทุกอย่างก็พังทลายลง นวนิยายเรื่องนี้ได้รับการขนานนามอย่างเหมาะสมว่า "Lord of the Flies สำหรับคนรุ่นเจเนอเรชั่นเอ็กซ์"

นวนิยายเรื่อง "Behind the Night Bazaar" ของ Angela Savage พลิกผันภาพลักษณ์เดิมๆ ของนักผจญภัยชาย (หรือเหยื่อของพวกเขา) ในประเทศไทย ด้วยการนำเสนอตัวละครเอกหญิงอย่างน้อยหนึ่งคน และเลือกฉากหลังเป็นเชียงใหม่ แทนที่จะเป็นกรุงเทพฯ นักสืบเอกชนในเรื่องของ Savage เป็นหญิงชาวออสเตรเลียวัยสามสิบกว่าๆ ที่ต้องเผชิญกับความท้าทายที่บางครั้งก็ดูตลกขบขัน ในการ "ทำงานลับในสภาพแวดล้อมที่เธอทำได้ทุกอย่างยกเว้นการกลมกลืน" สภาพแวดล้อมนั้นก็คือโลกแห่งการฆาตกรรม ตำรวจฉ้อฉล และการเอารัดเอาเปรียบ

เมื่อนวนิยายเรื่อง "หญิงสาวจากกรุงเทพฯ" ของแจ็ค เรย์โนลด์ส ตีพิมพ์ในปี 1956 หนังสือพิมพ์เอเชียนวอลล์สตรีทเจอร์นัลยกย่องว่าเป็น "หนึ่งในสิบนวนิยายที่ดีที่สุดเกี่ยวกับเอเชีย" นับเป็นการยกย่องอย่างสูงสำหรับเรื่องราวของชายชาวตะวันตกผู้ไร้เดียงสาที่ได้พบกับหญิงสาวต่างชาติเจ้าเล่ห์ "รักข้างเดียว" เป็นพล็อตเรื่องที่คุ้นเคยในวรรณกรรม ซึ่งยังคงปรากฏในนวนิยายแนวเยาวชนที่ได้รับอิทธิพลจากไทยหลายเรื่องที่เขียนโดยชาวต่างชาติ รวมถึงในชีวิตจริงด้วย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่อธิบายถึงความนิยมที่ยั่งยืนของนวนิยายที่น่าหลงใหลเรื่องนี้

ใน "Private Dancer" สตีเฟน เลเธอร์ นักเขียนนิยายอาชญากรรมชาวไอริชผู้มากประสบการณ์ (หรืออย่างน้อยก็ตัวเอกหนุ่มผู้โชคร้ายอย่างพีท) เดินเตร่ไปตามตรอกซอกซอยเดียวกันในกรุงเทพฯ หลั่งน้ำตาแบบเดียวกัน และไม่ได้เรียนรู้บทเรียนใดๆ เหมือนกับพระเอกผู้ไร้เดียงสาของแจ็ค เรย์โนลด์สเมื่อ 50 ปีก่อน แต่ในศตวรรษที่ 21 ทุกสิ่งทุกอย่างในบาร์ของกรุงเทพฯ นั้นโหดร้ายและมืดมนกว่ามาก พีทผู้น่าสงสารและตกหลุมรักจมดิ่งลงไปในวังวนของหญิงสาวสวยแต่ไม่ซื่อสัตย์ "ผู้เรียนรู้ช้า" อาจเป็นทั้งคำจารึกบนหลุมศพของเขาและชื่อหนังสืออีกชื่อหนึ่งของเลเธอร์

ส่วนตัวผมเอง

คาเรน คอนเนลลี กวี นักเขียนนวนิยาย และนักเขียนเรื่องท่องเที่ยวชาวแคนาดา รู้จักประเทศไทยและภาษาไทยดีกว่านักเขียนที่ไม่ใช่คนไทยส่วนใหญ่ เธอทำลายภาพจำเดิมๆ ที่ว่า "ประเทศไทย = ความเร้าอารมณ์ + ความแปลกใหม่" ด้วยการมองและใช้ชีวิตที่อยู่เหนือโลกแห่งความหรูหราฟุ่มเฟือย อ่านเรื่องราวที่เปี่ยมด้วยทักษะและวัยเยาว์ของเธอเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนนักเรียนในหนังสือ "Touch the Dragon: A Thai Journal" ส่วนหนังสือเล่มต่อมาของเธอ "Burmese Lessons: A True Love Story" เป็นเรื่องราวที่ตรงไปตรงมาและไม่ปิดบังเกี่ยวกับการเดินทางและความรักของเธอในป่าทางตอนเหนือของประเทศไทย ท่ามกลางกลุ่มผู้ต่อต้านชาวพม่าที่ลี้ภัยอยู่

กลับมาสู่หัวข้อที่เบาลงกว่าเดิม: เรื่องเล่าเตือนใจของนีล ฮัทชิสัน ชาวออสเตรเลียที่มาอาศัยอยู่ในประเทศไทยและเป็นนักเขียนอารมณ์ขัน เกี่ยวกับชาวต่างชาติที่มองหาความรักในบาร์ผิดที่ผิดทาง—และบางครั้งก็พบรักแท้—ควรเป็นหนังสือที่ผู้ชายทุกคนตั้งแต่ช่วงวัยรุ่นจนถึงวัยชราที่เดินทางไปประเทศไทยควรอ่าน ฮัทชิสันแบ่งปันข้อสังเกตที่ได้มาจากการทำงานหนักของเขาเกี่ยวกับชาวต่างชาติ (ฝรั่ง) ที่รู้สึกหลงทางในโลกของคนไทยอย่างสิ้นเชิง ในชื่อหนังสือที่เสียดสีอย่างเช่น "คนโง่ในแดนสวรรค์" และ "เงินก้อนแรก: คู่มือเอาตัวรอดของคนโสดในพัทยา"

หนังสือ "Bizarre Thailand" ของจิม อัลจี นักข่าวชาวสก็อต-แคนาดาผู้พลัดถิ่น ไม่ได้หวือหวาอย่างที่ชื่อหนังสือที่ดูหวือหวา ("เรื่องราวอาชญากรรม เซ็กส์ และไสยศาสตร์") อาจสื่อถึง แต่กลับเต็มไปด้วยความรู้ท้องถิ่นที่ไม่ค่อยมีใครรู้จักเกี่ยวกับศาลเจ้าขอพรเรื่องความอุดมสมบูรณ์ พระนอกรีต และความเชื่อเรื่องไสยศาสตร์และเวทมนตร์ที่ยังคงแพร่หลายในประเทศไทย และยังตลกอีกด้วย ในทำนองเดียวกัน แต่เน้นการพัฒนาตัวละครมากกว่า ขอแนะนำหนังสืออีกสองเล่มที่ยอดเยี่ยมจากเจอร์รี ฮอปกินส์ นักเขียนชาวอเมริกันผู้พลัดถิ่น (และนักเขียนชีวประวัติชื่อดังของจิม มอร์ริสัน) คือ "Bangkok Babylon" และ "Thailand Confidential"

ในบันทึกการเดินทาง "Borderlines" นักเขียนชาวอังกฤษชื่อดัง ชาร์ลส์ นิโคล เดินทางขึ้นเหนือไปยังสามเหลี่ยมทองคำ แล้วไปยังพม่า เพื่อค้นหากบฏ หยก ผู้ค้าฝิ่น ความรู้ และเพื่อนชาวไทยลึกลับชื่อกะไต: "บางครั้งผมคิดว่าไม่เพียงแต่กะไตเท่านั้นที่ 'หลบหนี' ผมไปได้ แต่ประเทศไทยเอง การเดินทางอันแปลกประหลาดทั้งหมดนี้ ผมไม่เคยรู้จริงๆ ว่าผมกำลังจะไปที่ไหน ไม่เคยไปถึงจุดหมายปลายทาง บางทีกฎของการเดินทางอาจเรียบง่ายเช่นนั้น คุณไม่มีวันไปถึงจุดหมาย มีเพียงถนนและสิ่งที่มันเปิดเผยระหว่างทางเท่านั้น" ฟังดูคุ้นๆ ไหม?

อาณาจักรแห่งหนังสือสารคดี

"The Ideal Man: The Tragedy of Jim Thompson and American Warfare" โดย Joshua Kurlantzick เป็นชีวประวัติที่น่าติดตามของจิม ทอมป์สัน ผู้เป็นตำนาน หรือที่รู้จักกันในนาม "ราชาแห่งผ้าไหม" ชีวิตที่เต็มไปด้วยเหตุการณ์มากมายของทอมป์สันนั้นครอบคลุมบทบาทของทหาร สายลับ นักเที่ยวกลางคืน และผู้ประกอบการ และท้ายที่สุดคือการหายตัวไปอย่างไร้ร่องรอย ชื่อรองของหนังสือชี้ให้เห็นถึงบริบทที่กว้างขึ้นของการพัฒนาทางด้านการทหารและการเมืองในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผลลัพธ์ที่ได้คือภาพที่ลึกซึ้งของหนึ่งในบุคคลต่างชาติที่น่าสนใจที่สุดของประเทศ โดยมีฉากหลังเป็นภูมิทัศน์ทางการเมืองที่วุ่นวายของประเทศไทยหลังสงครามโลกครั้งที่สอง

หนังสือชีวประวัติที่ไม่ได้รับอนุญาตในปี 2006 เกี่ยวกับพระบาทสมเด็จพระภูมิพลอดุลยเดช ชื่อเรื่อง "พระมหากษัตริย์ไม่เคยยิ้ม" โดยนักข่าว พอล เอ็ม. แฮนด์ลีย์ ถูกห้ามจำหน่ายในประเทศไทย แต่หาซื้อได้ง่ายในกัมพูชา ผู้เขียนได้นำเสนอภาพชีวิตการทำงานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 พระมหากษัตริย์ผู้ทรงครองราชย์ยาวนานที่สุดในโลก (ตั้งแต่ปี 1946 ถึง 2016) อย่างตรงไปตรงมา หนังสือเล่มนี้เป็นการวิเคราะห์ที่แหวกแนวเกี่ยวกับรากฐานและความสำเร็จของการปกครองของพระองค์ และประชาธิปไตยที่กำลังพัฒนาของประเทศไทย

ระหว่างที่คุณพำนักอยู่ในภูมิภาคนี้ ประเทศลาวซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านของไทยก็มีหนังสือที่น่าสนใจไม่แพ้กัน ขอแนะนำเป็นอย่างยิ่งให้คุณอ่านบันทึกการเดินทางเชิงสืบสวนของนักข่าว คริสโตเฟอร์ เครมเมอร์ ผู้ซึ่งประสบความสำเร็จในการไขปริศนาชะตากรรมของพระเจ้าสีสะวางวัฒนา พระมหากษัตริย์องค์สุดท้ายของลาวที่หายสาบสูญไปในปี 1975 ได้แก่ "ตามรอยพระราชาช้าง" และ "พระราชวังไม้ไผ่: การค้นพบราชวงศ์ที่สาบสูญของลาว"

หนังสือบางเล่มที่กล่าวถึงข้างต้นอาจหมดจากตลาดแล้ว แต่ส่วนใหญ่ยังหาอ่านได้ทางออนไลน์หรือในรูปแบบอีบุ๊ก ส่วนหนังสือเชิงวิชาการที่เกี่ยวกับการสำรวจหัวข้อนี้ก็คือ "Imagining Siam: A travels' literary guide to Thailand" โดย ดร. แคร์รอน อีสต์เกต แดนน์