We wtorek rano zadawałem sobie wiele pytań.

Czy zdążysz jeszcze na kawę i croissanta? Sprawdziłem telefon: była 6:00; recepcjonistka poprzedniego wieczoru powiedziała mi, że samochód odbierze mnie o 6:30. Poszedłem do francuskiej piekarni i odkryłem, że nie tylko importowali europejskie pieczywo i ciastka, ale też kompletnie nie byli punktualni. Mój transport w końcu przyjechał po 7:00. Burczało mi w brzuchu, gdy wsiadałem.

Czy jestem niedostatecznie ubrana? Miałam na sobie koszulę z krótkim rękawem, która była na mnie za duża, nałożone na moje za krótkie szorty z zeszłego lata i klapki Havaianas. Z drugiej strony, wiatr wiejący z tyłu songthaewa sprawiał, że wydawało się znacznie zimniej, niż było w rzeczywistości; słońce miało wkrótce wzejść.

Czy mogę teraz coś zjeść? Kierowca powiedział nam, że wyjeżdżamy o 8:30, mimo że dał nam kartkę z informacją o 7:30; podczas gdy stałem w kolejce za innymi podróżnymi w lokalnym sklepiku, żeby kupić torbę żałośnie wyglądających bagietek, zapędził nas wszystkich na molo, gdzie musieliśmy zejść po dwudziestu nędznych betonowych schodach.

O czym ja w ogóle myślałem? Ledwie wsiadłem na statek – który odpłynął punktualnie o 8:30 – zacząłem wątpić w słuszność decyzji o powrocie do Tajlandii w ten sposób. Było brudno i ciasno; siedzenia były wyściełane (i spleśniałe) i ewidentnie pochodziły ze starych samochodów; chociaż zarówno turyści, jak i miejscowi byli uprzejmi i kulturalni, grupa Chińczyków z kontynentu (prawdopodobnie robotników w kraju, którzy eksploatowali jego zasoby) krzyczała tak głośno, że ledwo słyszałem teledyski lecące z ich tanich telefonów komórkowych.

Czy jest za późno, żeby zmienić zdanie? Gorączkowo szukałem opcji lotów – był jeden z Luang Prabang do Don Mueang w tej samej cenie co lot w jedną stronę. Niestety, musieliśmy lecieć.

W czasie lotu z Tajlandii do Laosu samolot uległ awarii na krótko przed planowanym odlotem. Wyglądało na to, że nie zdążymy nawet na start.

Jeszcze jedno pytanie. Może powinienem tu zostać?

Po wylądowaniu w Luang Prabang i otrzymaniu zielonego światła w Bangkoku, szczerze mówiąc, nie byłem zachwycony. Pomimo podróży w porze suchej, zakole Mekongu, gdzie leży miasto, pokryte było grubą warstwą skroplonego deszczu. Oprócz opóźnionego przylotu, czekała mnie ogromna kolejka do kontroli wizowej, a następnie musiałem ustawić się w osobnej kolejce do kontroli imigracyjnej na północy kraju.

Z drugiej strony, gęste chmury miały swoje zalety. Nie miało znaczenia, że ​​zachód słońca był już za kilka minut, kiedy się meldowałem i odświeżałem; i tak by go nie było. Właściwie, główny obiekt, który chciałem sfotografować tego wieczoru (słynny nocny targ w mieście, jedyne miejsce, które wciąż pamiętałem z mojej podróży sprzed 14 lat)… cóż, otworzył się dopiero po zmroku.

Stojąc u stóp wzgórza Phou Si i rozstawiając statyw, próbowałem sobie przypomnieć moją poprzednią wizytę, która miała miejsce zaledwie kilka tygodni po moim śmiałym kroku, który zainspirował mnie do założenia mojego pierwszego bloga podróżniczego. Gdzie wtedy nocowałem?

Wiedziałem, że podróżuję z Kale’em i Amber, parą z Arkansas, która również uczyła angielskiego w kraju chińskojęzycznym. Przybyliśmy mniej więcej o tej samej porze dnia, ale po dwudniowej podróży lądowej z Wietnamu, a nie po krótkim locie.

„Kale chce zaoszczędzić pieniądze”, powiedziała mi kiedyś Amber beznamiętnie. Podejrzewałem, że zgodziłaby się na lot z Hanoi, gdybym ją dalej namawiał. Podróż była wyczerpująca, nawet dla mojego krzepkiego, 25-letniego ciała; Laos przechodził głębokie zmiany, tak głębokie, że jestem zaskoczony, że nadal wydaje się tak biedny, jak wtedy.

Ale poza tym? Nie, nic nie pamiętałem. No, może poza tym, że słynne „koktajle owocowe” w tym mieście wywołały u mnie najgorsze zatrucie pokarmowe w życiu.

„Nie” – uśmiechnąłem się, pokręciłem głową i pomachałem do każdej młodej kobiety, która zaproponowała mi drinka, gdy wracałem wieczorem do hotelu.

Oglądając ceremonię jałmużny następnego ranka, boleśnie uświadomiłem sobie, jak niewiele przyswoiłem z ostatnich kilku dni w Luang Prabang. Nie pamiętałem absolutnie nic z procesji, mimo że przez te wszystkie lata wmawiałem sobie, że ją widziałem. Idąc ulicą Sakkaline i mijając Wat Sensoukharam, zastanawiałem się, czy przypadkiem nie okłamywałem samego siebie co do znaczenia tych dni.

„Ryż dla mnichów?” – zapytała mnie kobieta, gdy szedłem powoli, wyobrażając sobie procesję. Uśmiechnąłem się do niej i wyjąłem aparat; ona odwzajemniła uśmiech, najwyraźniej zrozumiała. Było jeszcze wystarczająco ciemno, żeby widać było gwiazdy; czyż nie było jasno ostatnim razem? Przynajmniej gwiazdy oznaczały, że dziś nie będzie pochmurno.

Zanim zdążyłem się nad tym dłużej zastanowić, kątem oka dostrzegłem pomarańczowe błyski, świecące jasno pomimo słabego światła na horyzoncie. Mnisi zaczęli się poruszać.

Najpierw spróbowałem sfotografować go obiektywem 100 mm przy najszerszym otworze przysłony (f/2,8); nawet przy ISO 640 było zbyt ciemno, aby uzyskać ostre zdjęcia. Przesiadłem się więc na obiektyw 35 mm i zrobiłem długie naświetlenia – spodobał mi się pomysł pomarańczowego dymu unoszącego się spod skroni – używając zdalnego wyzwalacza migawki. Chodziło o to, aby po kilku zdjęciach było wystarczająco dużo światła, aby podejść bliżej i zrobić ostrzejsze zdjęcia.

I tak się stało, choć wszystko skończyło się tak szybko, że nawet ostatni mnisi zniknęli, zanim w końcu udało mi się zrobić wszystkie zdjęcia, na których mi zależało. Usiadłem w piekarni (do której nie mogłem pójść następnego dnia, bo czekałem na statek). Czułem się, jakbym właśnie wyszedł z kościoła.

Miałem wrażenie, że miałem już za sobą pełen wrażeń dzień, chociaż była dopiero godzina 7 rano. Tak naprawdę na mojej liście były jeszcze trzy ważne punkty: wspinaczka na wzgórze Phou Si, wizyta w wodospadzie Kuang Si i jego słynnym ogrodzie motyli oraz przeprawa przez rzekę Mekong, aby wspiąć się na jedną ze świątyń na północnym brzegu. Miałem nadzieję, że z tego miejsca będę mógł podziwiać panoramę Luang Prabang.

Phou Si, na który nigdy nie wspiąłem się po pokonaniu trzeciego z sześciu stopni i minięciu imponującego posągu Nagi, był rozczarowujący. Drzewa bezpośrednio pod szczytem były tak gęste, że widoczność była praktycznie żadna. Podczas zejścia zobaczyłem drugi posąg Nagi i pół tuzina wizerunków Buddy; wszystkie te widoki były dla mnie bardziej interesujące niż jakakolwiek panorama.

„Był piękny” – wyjaśniłem recepcjoniście w ogrodzie motyli, kiedy zapytał mnie o moją opinię na temat Kuang Si – „ale dość podobny do wielu innych wodospadów w Azji Południowo-Wschodniej, które widziałem”. Skinął głową, a potem próbował sprzedać mi bilet wstępu, w którego skład wchodził kawałek szarlotki, którą jego rodzina (był Holendrem) upiekła tego samego dnia.

Próbowałam mu też opowiedzieć, jak bardzo kochałam motyle, gdy byłam dzieckiem, i jak bardzo nie mogłam się doczekać, żeby odwiedzić ogród, ale on i to zignorował.

Wyobrażałem sobie, jak fruwają wokół mnie, gdy wspinałem się po chwiejnych schodach prowadzących do Wat Chompet. Punkt widokowy był co najmniej tak samo zarośnięty jak ten w Phou Si. Nie znaczy to, że nic nie widziałem – tak naprawdę zasłonięta była tylko sama rzeka – ale zastanawiałem się, czy ta wyprawa była warta zachodu.

(Na szczęście mąż kobiety, która powiedziała mi, ile kosztuje bilet wstępu do świątyni wynoszący 20 000 kipów, miał własną łódź, więc mogłem przepłynąć rzekę ponownie, bez konieczności pokonywania 2 km z powrotem do głównego molo.)

Podobnie jak moje dni w samym Luang Prabang, podróż powolną łodzią – gdy już nabrała prędkości – była stosunkowo spokojna. W końcu chińscy robotnicy zasnęli; słońce było tak wysoko i gorące na niebie, że wydawało mi się absurdalne, że kiedykolwiek było mi zimno.

Nie jestem pewien, czy to tylko ślizg starej drewnianej łodzi po mętnej tafli Mekongu, czy może dwa duże Beerlao, które wypiłem, ale podróż do Pak Beng minęła błyskawicznie. Była spokojna, wręcz wzniosła. Skłamałbym, gdybym powiedział, że chciałbym, żeby nigdy się nie skończyła, ale byłem pierwszym, który wstał, gdy dopłynęliśmy do brzegu, i pierwszym obcokrajowcem, który wysiadł.

„Naprawdę chciałem to zrobić, zanim będzie za późno” – powiedział Brytyjczyk o imieniu Mitch, krótko po naszym wyjeździe drugiego dnia. Mieliśmy szczęście i trafiliśmy na lepszy statek, taki, na którym nie było chińskich robotników.

Poprosiłem go o wyjaśnienie. Wydawał się być mniej więcej w moim wieku; czy miał na myśli, że ludzie w średnim wieku, tacy jak my, wkrótce nie będą mogli podróżować tak oszczędnie? Czy planował założyć rodzinę lub zająć się karierą, która wiązałaby się z mniejszą ilością wolnego czasu?

„Tamy” – wyjaśnił. „Wiecie, te kontrowersyjne elektrownie wodne. Wkrótce zostaną uruchomione; wkrótce wszystko zostanie zalane. Podejrzewam, że łodzie też nie będą mogły wtedy pływać”.

Nagle, wspominając cynizm, który utraciłem poprzedniego ranka, poczułem niemal wstyd. Pojawiła się okazja, która za rok mogła się nawet nie ziścić, a ja czułem jedynie gniew; mogłem jedynie przyjąć perspektywę roszczeniowości.

Na pewno nie byłem taki w 2010 roku.

Mitch, który wkrótce po naszej rozmowie powiedział mi, że nie jest aktywny w mediach społecznościowych, nie był jedyną osobą, z którą miałem kontakt tego dnia. Byli tam Simone i Ali (oboje ze Szwajcarii; odpowiednio z części niemieckiej i francuskiej) oraz niesamowicie przystojny Kantabryjczyk, którego imienia niestety nie mogłem sobie przypomnieć. Powiedział mi swoje imię, ale byłem zbyt zmęczony, żeby je usłyszeć, i zbyt dumny, żeby prosić go o powtórzenie.

Podałam Simone i Hiszpanowi nazwy mojej strony internetowej, ale nie nalegałam na wymianę kont na Instagramie, nie mówiąc już o dodaniu się nawzajem na Facebooku, co byłoby jedyną opcją 14 lat temu. Co prawda, nadal utrzymuję kontakt z Kale i Amber (którzy już nie są razem), ale nasza cyfrowa relacja jest zbędna. Nie rozmawialiśmy od lat.

Po przekroczeniu granicy z naszymi przyjaciółmi w tym roku, wcisnęliśmy się do rozklekotanego autobusu, który dowiózł nas do Chiang Rai w znacznie krótszym czasie, niż wskazywały Mapy Google. Było coś wyzwalającego w tym, jak krótkie i odległe były nasze pożegnania na Dworcu Autobusowym nr 1. Zakładałem, że przynajmniej jedno z nich skorzysta z mojego bloga, żeby się poradzić, ale żadne z nas nie zachowywało się tak, jakbyśmy mieli się jeszcze kiedyś zobaczyć, ani nawet nie próbowało nawiązać kontaktu. Były tylko życzenia i krótkie uściski.

Przez chwilę myślałem o tym, żeby napisać do Kale i/lub Amber i opowiedzieć im o tym doświadczeniu. Przypomniałem sobie, że rozmawialiśmy o tym razem, zanim zmarłem na wspomnianą chorobę.

Nie, uśmiechnąłem się do siebie i wyszedłem w ciemność, do mojego hotelu.

Kiedy obudziłem się w piątek rano, odkryłem, że na wiele moich pytań znaleziono już odpowiedź – i nie mam na myśli błahych pytań, które zadawałem sobie, czekając na powolny przepływ łodzi z Laosu do Tajlandii, ani szczegółów mojej podróży do Luang Prabang w 2010 roku.

Poprzedniego wieczoru obserwowałem zachód słońca za ogromnym posągiem Guan Yin w Wat Huay Pla Kang. To była moja trzecia wizyta w tym miejscu, ale pierwsza poza porą deszczową. W końcu, patrząc przez okno na dziewiątym piętrze dziewięciopiętrowej pagody, tuż obok Pani Buddy (jak niektórzy błędnie ją nazywają), zobaczyłem płonącą kulę znikającą za odległymi wzgórzami.

Wróciłem myślami do mojego początkowego sceptycyzmu, nie tylko co do tego, czy w ogóle powinienem wybrać się w rejs po Mekongu, ale także do tego, czy w ogóle odbyłbym tę podróż na północ. Tak łatwo byłoby pozostać w mojej strefie komfortu w stolicy przez kolejny tydzień, aż do lotu do Krabi; może nawet odwołałbym dwunastodniową wycieczkę po wyspach i poleciał z powrotem do Stanów Zjednoczonych po pięciu tygodniach spędzonych z dala od wszystkich bliskich mi osób, tylko po to, by włóczyć się po Bangkoku, jakbym wciąż tam mieszkał.

Kiedy obsesyjnie uwieczniałem zachodzące słońce i smugi kolorów, które za sobą pozostawiało – zupełnie tak samo, jak kilka dni wcześniej obserwowałem ceremonię jałmużny – w końcu zrozumiałem swoją odpowiedź: próbuj; dąż do czegoś; udawaj; goń; uciekaj; próbuj czegokolwiek i miej nadzieję, że coś z tego się przyjmie.

Nigdy więcej nie powinnam odwoływać – nie powinnam była nawet myśleć o poddaniu się – bo odpowiedź na każde pytanie, które zadaję, jest taka sama. Nigdy nie przestanę zostawiać po sobie śladu, szukać drogi ani opowiadać swojej historii, bez względu na to, ile śladów zostawię, ile ścieżek wytnę maczetą czy ile książek napiszę. Nigdy nie przestanę – nigdy nie będę mogła przestać.

I teraz wyruszam znów w drogę, jak powolna łódź, która wyrusza każdego ranka i z trudem zmierza pod prąd.