ภาษีและค่าธรรมเนียมการโอนในประเทศไทย

ภาษีต่างๆ ในประเทศไทย โดยเฉพาะภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และภาษีมูลค่าเพิ่มนั้นค่อนข้างต่ำ ทำให้ประเทศไทยเป็นที่น่าสนใจสำหรับนักลงทุนต่างชาติ ภาษีเหล่านี้ยังใช้กับภาคส่วนสำคัญอื่นๆ ของเศรษฐกิจด้วย แต่ที่สำคัญที่สุดคือภาษีเงินได้นิติบุคคล (20%) ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (0–35%) และภาษีมูลค่าเพิ่ม (7%) โดยหน่วยงานจัดเก็บภาษีของไทยเป็นผู้ดำเนินการ

ภาษีพิเศษสำหรับนิติบุคคล

ธุรกิจบางประเภทได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) แต่ต้องเสียภาษีธุรกิจพิเศษ (SBT) แทน ตัวอย่างเช่น บริษัทอสังหาริมทรัพย์และธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับอสังหาริมทรัพย์ โดยต้องเสียภาษี SBT ระหว่าง 0.1% ถึง 3% บวกกับภาษีเทศบาลอีก 10% ภาษี SBT คิดจากยอดขายรวมในอัตราคงที่ การลงทะเบียนเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับบุคคลหรือกลุ่มบุคคล นิติบุคคล หน่วยงานรัฐ และนิติบุคคลอื่นๆ ธุรกิจที่ต้องเสียภาษี SBT ยังรวมถึงธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการขายอสังหาริมทรัพย์ (SBT 3%) และภาษีเทศบาลอีก 10% ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีรายเดือนภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป จะมีบทลงโทษสำหรับการไม่ลงทะเบียน SBT การไม่ยื่นแบบแสดงรายการภาษี SBT รายเดือน (200% ของภาษีที่ค้างชำระ) หรือการชำระภาษีไม่ถูกต้องหรือไม่ครบถ้วนในแบบแสดงรายการภาษีรายเดือน (100% ของภาษีที่ชำระไม่ครบหรือไม่ถูกต้อง) นอกจากนี้ ยังมีค่าปรับรายเดือนอีก 1.5% ในกรณีที่ชำระภาษีไม่ครบหรือชำระไม่ถูกต้อง ซึ่งค่าปรับนี้จะไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องชำระ

ค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนสัญญาเช่า

ตามมาตรา 538 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย สัญญาเช่าที่ดินที่มีระยะเวลาเกินสามปีต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษรและจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน เอกสารนี้ต้องเก็บรักษาไว้ที่สำนักงานที่ดินจังหวัดหรือเทศบาลที่เกี่ยวข้อง หากไม่จดทะเบียน สัญญาเช่าจะมีผลบังคับใช้ได้เพียงสามปีในกรณีที่มีการฟ้องร้อง มาตรา 540 อนุญาตให้จดทะเบียนสัญญาเช่าได้สูงสุด 30 ปี ส่วนสัญญาเช่าที่มีระยะเวลาน้อยกว่าสามปีไม่จำเป็นต้องจดทะเบียน แต่ต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อให้สามารถดำเนินการทางกฎหมายได้ในอนาคต

สัญญาเช่าที่ดินในสำนักงานที่ดินของไทยนั้นเขียนด้วยอักษรไทย แม้แต่ชื่อของฝ่ายต่างชาติที่เกี่ยวข้องก็เขียนด้วยอักษรไทยเช่นกัน อย่างไรก็ตาม สามารถแปลอักษรเหล่านั้นเป็นภาษาที่คู่สัญญาที่ไม่ใช่คนไทยอ่านได้

ค่าธรรมเนียมนี้ต้องชำระให้กับสำนักงานจังหวัดหรือเทศบาลที่เกี่ยวข้อง และคิดเป็นร้อยละ 1 ของค่าเช่าทั้งหมดตลอดระยะเวลาการเช่า ค่าเช่าประกอบด้วยค่าเช่าที่ตกลงกันไว้ ค่าใช้จ่ายในการก่อสร้าง เงินประกัน (ค่ากุญแจ) ค่าสำรวจที่ดิน ค่าใช้จ่ายในการก่อสร้าง และจำนวนเงินอื่น ๆ ที่ผู้เช่าชำระให้แก่ผู้ให้เช่าตามสัญญาเช่า อากรแสตมป์ร้อยละ 0.1 ของค่าเช่าต้องชำระเมื่อจดทะเบียนสัญญาเช่าและตลอดระยะเวลาการเช่าที่ตกลงกันไว้

โดยปกติแล้วฝ่ายใดเป็นผู้จ่ายค่าธรรมเนียมและภาษี?

เจ้าของทรัพย์สินมีหน้าที่ต้องแจ้งให้หน่วยงานท้องถิ่นทราบและชำระภาษีอาคารและที่ดินตามจำนวนที่ถูกต้องภายในสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี ทรัพย์สินแรกของเจ้าของได้รับการยกเว้นภาษีอาคารและที่ดิน อย่างไรก็ตาม ทรัพย์สินที่ตามมาทั้งหมดจะต้องเสียภาษีเหล่านี้ แม้ว่าชาวต่างชาติจะซื้อผ่านนิติบุคคลหรือบริษัทไทยและเข้าอยู่อาศัยเป็นครั้งคราวก็ตาม นิติบุคคลหรือบริษัทดังกล่าวต้องชำระภาษีแม้ว่าจะสร้างรายได้จากทรัพย์สินนั้นก็ตาม เจ้าของไม่สามารถหลีกเลี่ยงภาระผูกพันทางกฎหมายนี้ได้ เนื่องจากหน่วยงานท้องถิ่นจะทำการตรวจสอบโดยไม่แจ้งล่วงหน้า และการฝ่าฝืนจะส่งผลให้มีค่าธรรมเนียมและค่าปรับที่สูงขึ้น

เจ้าของทรัพย์สินบางรายที่ไร้จรรยาบรรณพยายามหลีกเลี่ยงกฎหมายโดยการใส่ข้อกำหนดในสัญญาเช่าที่บังคับให้ผู้เช่าต้องจ่ายค่าธรรมเนียมและภาษีเหล่านี้ โดยปกติแล้วเจ้าของหรือผู้ให้เช่าต้องการหลีกเลี่ยงการสูญเสียรายได้ 12.5% ​​อันเป็นผลมาจากเรื่องนี้ รัฐบาลไทยมีแผนที่จะยกเลิกภาษีที่ดินและอาคารที่มีอยู่เดิมและออกกฎหมายใหม่ที่จะกำหนดให้เจ้าของที่ดินหรืออาคารทุกรายต้องจ่ายภาษีทรัพย์สิน ภายใต้กฎหมายใหม่นี้ ผู้ซื้อบ้านครั้งแรกจะไม่ได้รับการยกเว้นภาษีอีกต่อไป จะมีการกำหนดอัตราภาษีสูงสุดสามอัตรา โดยพิจารณาจากการใช้งานและมูลค่าตลาดของทรัพย์สิน อัตราเหล่านี้จะอยู่ที่ 0.5% สำหรับที่ดินและอาคารที่ใช้เพื่อการพาณิชย์ 0.1% สำหรับที่อยู่อาศัยที่ใช้ส่วนตัวหรือให้เช่า และ 0.05% สำหรับการเกษตร

ค่าธรรมเนียมเมื่อซื้อคอนโดมิเนียมใหม่

ผู้ซื้อคอนโดมิเนียมในประเทศไทยมีสามทางเลือก ประการแรก คือ การซื้อคอนโดมิเนียมสร้างใหม่ผ่านโครงการของผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่จดทะเบียนและได้รับใบอนุญาตตามพระราชบัญญัติกรรมสิทธิ์คอนโดมิเนียมของไทยแล้ว ประการที่สอง คือ การซื้อคอนโดมิเนียมมือสองโดยตรงจากผู้ขาย ประการที่สาม คือ การซื้อคอนโดมิเนียมจากนิติบุคคล เมื่อซื้อคอนโดมิเนียมสร้างใหม่จากผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ ผู้พัฒนาจะเป็นผู้รับผิดชอบค่าธรรมเนียมการโอนและภาษี อย่างไรก็ตาม ผู้พัฒนาสามารถเรียกเก็บค่าธรรมเนียมการโอนจากผู้ซื้อได้สูงสุดเพียง 2% เท่านั้น ค่าธรรมเนียมการโอนอื่นๆ ของรัฐบาล ผู้พัฒนาจะเป็นผู้รับผิดชอบ

ค่าธรรมเนียมอื่นๆ

อากรแสตมป์เรียกเก็บจากเอกสาร 28 รายการตามที่ระบุไว้ในประมวลกฎหมายภาษีของไทย โดยสัญญาเช่าที่ดินหรืออาคารเป็นตัวอย่างหลัก อากรแสตมป์มีอัตราตั้งแต่ 1 ถึง 1,000 บาท ผู้รับเอกสารต้องชำระอากรแสตมป์และติดแสตมป์ หากไม่ดำเนินการจะถูกปรับเพิ่ม 200% ถึง 600% ของอากรแสตมป์ที่ต้องชำระ นอกจากนี้ ยังมีการเรียกเก็บภาษีพัฒนาท้องถิ่นตามมูลค่าที่ดินที่ประเมินโดยหน่วยงานท้องถิ่น (ไม่รวมอาคารที่มีอยู่) ภาษีประจำปีมีอัตราตั้งแต่ 0.25% ถึง 0.95% ที่ดินต้องเสียภาษีนี้เว้นแต่เจ้าของจะใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัวหรือสาธารณะ ภาษีต้องชำระในเดือนแรกของปีภาษี หากไม่ชำระจะถูกปรับเพิ่ม 24% ของภาษีที่ต้องชำระ

เอกสารอ้างอิง:

ASEAN UP (2019). ภาษีในประเทศไทย. คู่มือภาษีในประเทศไทย. สืบค้นเมื่อจาก https://aseanup.com/guide-taxes-thailand/

วีระวุฒิวงศ์, ส. (2015). ภาษีไทย 2015. ไพรซ์ วอเตอร์เฮาส์ คูเปอร์ส. สืบค้นเมื่อจาก https://www.pwc.com/th/en/publications/assets/thai-tax-2015-booklet-en.pdf