Przez lata odwiedziłem wiele świątyń w Tajlandii i zazwyczaj miałem podobne doświadczenia.

Wiedziałem, co chcę tam zobaczyć: chedi, posągi Buddy, malowidła ścienne, architekturę i trochę informacji historycznych z przewodnika. Potem zrobiłem kilka zdjęć i ruszyłem dalej.

Zawsze uważałem, że świątynie to miejsca, które przechowują przeszłość – starożytne budowle, tradycyjną sztukę i zachowane dowody historii.

Tym razem jednak, w Wat Chedi Luang w Chiang Mai, ujrzałem świątynię inaczej.

To nie było tylko miejsce, które zachowało przeszłość. Życie wciąż tam toczy się.

Młody mnich, który jeszcze nie zdecydował, jak długo tu zostanie.

Przez lata miałem dość utrwalony obraz tego, jaki powinien być mnich. Poważny. Zdyscyplinowany. Ktoś, kogo należy szanować, ale i trzymać na dystans.

Wyobrażałem sobie mnichów spędzających dni na śpiewaniu pieśni, zgłębianiu buddyzmu, przyjmowaniu jałmużny i prowadzeniu życia nieco odbiegającego od zwyczajnego, współczesnego życia.

Kiedyś nawet myślałem, że dla niektórych rodzin wstąpienie do zakonu może być po prostu sposobem na ucieczkę od codzienności dla syna, który nie ma zbyt wielu innych możliwości.

Następnie spotkaliśmy młodego mnicha w Wat Chedi Luang.

Zanim go poznałem, wyobrażałem go sobie jako starszego mnicha. Zastanawiałem się też, czy będziemy mogli się łatwo porozumieć.

Ale kiedy podszedł, byłam zaskoczona. Był młody, nosił klapki, uśmiechał się i mówił płynnie po angielsku, prawie bez akcentu.

W Wat Chedi Luang istnieje możliwość rozmowy z mnichami, na przykład poprzez formalną rozmowę. Jednak tego dnia nie uczestniczyliśmy w takiej rozmowie. Zamiast tego mnich oprowadził nas po świątyni i rozmawiał z nami podczas zwiedzania.

Gdy szliśmy, zaczął nam opowiadać o swoim życiu.

Wstąpił do świątyni jako nowicjusz w wieku około dwunastu lat. Wtedy nie poświęcał temu zbyt wiele uwagi.

W Tajlandii mężczyźni często spędzają czas w świątyni w pewnym momencie swojego życia. Niektórzy zostają tam na 15 dni, miesiąc, a nawet kilka miesięcy. Nigdy nie wyobrażał sobie, że zostanie tam na 15 lat.

W pewnym momencie zapytałem go: „Jak długo zamierzasz zostać w świątyni?”

Zatrzymał się. „Jeszcze nie zdecydowałem”. Po czym dodał: „Mogę zmienić zdanie w każdej chwili”.

Nie takiej odpowiedzi się spodziewałem. Wyobrażałem sobie, że zostanie mnichem oznacza podjęcie bardzo konkretnej decyzji życiowej.

Zamiast tego był młody człowiek, który, tak jak my wszyscy, wciąż szukał swojej drogi. I był częścią systemu, który dawał mu swobodę zmiany zdania i odejścia.

Jeszcze bardziej zaskoczyło mnie to, że obecnie pracuje nad doktoratem. Zaledwie kilka miesięcy wcześniej pojechał do Yogyakarty w Indonezji, aby wziąć udział w ceremonii religijnej.

Powiedział nam również, że świątynia ma własny system edukacji. W Wat Chedi Luang mieści się kampus Lanna Uniwersytetu Buddyjskiego Mahamakut. Studenci studiują buddyzm, ale także język angielski, matematykę i nauki przyrodnicze.

Życie w świątyni to nie tylko śpiew i modlitwa. To także szkoła. Dla niektórych tajskich chłopców może to być nawet jedna z najlepszych możliwości edukacyjnych.

I zdałem sobie sprawę, że moje dawne wyobrażenie o świątyni jako jedynie „drodze ucieczki” dla chłopców z biednych rodzin było zbyt dużym uproszczeniem.

Im dłużej rozmawialiśmy, tym więcej opowiadał nam o swoim codziennym życiu.

Opuszcza świątynię krótko po 5 rano, aby zebrać jałmużnę i otrzymać jedzenie od miejscowych. Około 7:30 wraca i spożywa pierwszy posiłek dnia. Po obiedzie nie je już nic więcej, więc spożywa tylko dwa posiłki dziennie. Co więcej, nie może po prostu spędzić nocy, gdziekolwiek zechce.

Powiedział nam również, że świątynia to nie tylko miejsce dla mnichów. Miejscowi przychodzili tu, żeby z nimi porozmawiać. Kiedy byli zestresowani, mieli problemy w domu lub po prostu czuli się utknięci w życiu, przychodzili do świątyni po radę.

Powiedział coś, co utkwiło mi w pamięci:

„Mnich może cię tylko poprowadzić. To, czy wytrwasz, zależy od ciebie. Jeśli ktoś nie może się od tego uwolnić, nawet mnich nie pomoże – nawet Budda”.

W tym momencie uświadomiłem sobie, jak uproszczone było moje dawne wyobrażenie o mnichach. Wyobrażałem ich sobie jako ludzi, którzy wycofali się ze zwykłego życia, bo już znaleźli odpowiedzi.

Ale także się uczą, zdają egzaminy i zastanawiają się, jakie powinny być ich następne kroki.

Od tego dnia, ilekroć myślę o Wat Chedi Luang lub odwiedzam inną świątynię w Tajlandii, nie widzę już tylko sali, chedi czy zdjęcia, które zrobiłem. Widzę też w myślach tego młodego mnicha – klapki, uśmiech i słowa: „Jeszcze się nie zdecydowałem”.